ارزیابی مخاطرات ناشی از زمین‌لرزه بر بافت‌های فرسوده و ناپایدار شهر بجنورد

Abstract

زمین‌لرزه یکی از مخاطراتی است که همیشه شهرها را تهدید می‌کند. یکی از بهترین روش‌های کاهش خسارات در مخاطرات طبیعی، پیشگیری است. هدف پژوهش حاضر ارزیابی مخاطرات ناشی از زمین‌لرزه بر بافت‌های فرسوده و ناپایدار شهر بجنورد است. شهر بجنورد مرکز استان خراسان شمالی در شمال‌شرق ایران و با جمعیت 211 هزار نفر، در بین دو حوزه رسوبی- ساختاری کپه داغ-هزارمسجد و آلاداغ- بینالود قرار دارد که از لحاظ لرزه‌خیزی جزو مناطق پرخطر محسوب می‌شود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه انجام توصیفی-تحلیلی می‌باشد. اطلاعات مورد استفاده به روش اسنادی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری و سپس با توجه به نظر متخصصان، شاخص‌های موثر در پایداری شهر شناسایی شد. برای سنجش وزن معیارها از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده شده است. در این پژوهش شناسایی خطوط گسلی و فواصل آنها از منطقه شهری، مطالعات دیرینه لرزه‌شناسی کانون‌های لرزه‌خیزی منطقه، نقشه پهنه‌بندی خطر زمین‌لرزه، تلفیق این نقشه با نقشه بافت‌های فرسوده و غیر رسمی و خروجی نقشه نهایی از طریق منطق فازی در ARC GIS برای ارزیابی خطر زمین‌لرزه انجام شد. با توجه به نقشه نهایی ارزیابی مخاطرات زمین‌لرزه در شهر بجنورد به نظر می‌رسد هسته مرکزی شهر و قسمتی از جنوب شهر دارای خطرپذیری خیلی‌زیاد تقریبا 40 درصد و بافت حاشیه‌ای خطرپذیری زیاد 35 درصد و بافت روستایی اطراف شهر با خطر پذیری متوسط و کم 11/5 درصد می‌باشد. بنابراین می‌توان گفت شهر بجنورد با 75 درصد کاربری‌ها و جمعیت در معرض خطر خیلی‌زیاد و زیاد قرار دارند.