بررسی رابطه بیگانگی اجتماعی با بروز رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان شهر بجنورد

Abstract

با توجه به افزایش بروز رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان، در این پژوهش ضمن بررسی میزان بروز رفتارهای پرخطر و میزان بیگانگی اجتماعی در بین نوجوانان شهر بجنورد، تاثیر بیگانگی اجتماعی به عنوان یکی از عوامل خطر در بروز رفتارهای پرخطر مورد سنجش قرار می‌گیرد. رفتارهای پرخطر در شش بعد (خشونت و حمل سلاح سرد، خودکشی، مصرف سیگار، قلیان، مواد مخدر و مشروبات الکلی) و بیگانگی اجتماعی در چهار بعد (بی قدرتی، بی هنجاری، بی معنایی و تنفر از خویشتن) مورد بررسی قرار گرفته اند. این مطالعه مقطعی به شیوه پیمایش انجام شده است. جامعه آماری شامل نوجوانان 19-15 سال شهر بجنورد در سال 1393بوده و حجم نمونه با 453 نفر و نمونه‌گیری به روش سهمیه‌ای بر حسب سن و جنس، گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد رفتارهای پرخطر در بین پسران بیش از دختران است، اما تفاوت معناداری بین بیگانگی اجتماعی پسران و دختران نوجوان در شهر بجنورد وجود ندارد. بروز رفتارهای پرخطر و همچنین میزان بیگانگی اجتماعی در بین نوجوانان با پایگاه اجتماعی و اقتصادی پائین بیش از سایر نوجوانان است. بین بیگانگی اجتماعی و هر چهار بعد آن رابطه مثبت و معناداری با بروز رفتارهای پرخطر نوجوانان وجود دارد. بدین معنا که با افزایش بیگانگی اجتماعی، بروز رفتارهای پرخطر در بین نوجوانان نیز افزایش می‌یابد. مدل رگرسیونی حاصل از پژوهش نشان می‌دهد بی قدرتی، بی معنایی، بی هنجاری و تنفر از خویشتن (به عنوان ابعاد چهارگانه بیگانگی اجتماعی) و پایگاه اجتماعی اقتصادی نوجوانان در مجموع قابلیت پیش بینی 5/12 درصد از تغییرات بروز رفتارهای پرخطر نوجوانان شهر بجنورد را دارد. بر اساس ضرایب استاندارد بتا، بیشترین قدرت پیش بینی رفتارهای پرخطر نوجوانان بجنورد مربوط به متغیرهای بی هنجاری و بی معنایی است. بر اساس نتایج پژوهش برنامه‌های پیشگیری از بروز رفتارهای پرخطر بر مبنای کاهش احساس بیگانگی اجتماعی در بین نوجوانان، بویژه نوجوانان پایگاه اجتماعی اقتصادی پائین پیشنهاد می‌گردد. همچنین پیشنهاد می گردد برنامه ریزی برای کاهش احساس بیگانگی در جهت تاکید بر نقش نوجوان به عنوان عامل یا کنشگری فعال در جامعه طرح ریزی گردد.