مطالعۀ تطبیقی روایاتی از تدفین اقوام سکایی در شاهنامه با آثار تدفینی گورستان خرم‌آباد مشگین‌شهر

Abstract

مطالعۀ تطبیقی روایاتی از تدفین اقوام سکایی در شاهنامه با آثار تدفینی گورستان خرم ­آباد مشگین­ شهر قاسم مهرآور گیگلو* دانش­جوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانش­گاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. رضا رضالو** دانش­یار گروه باستان­شناسی، دانش­گاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. (نویسندۀ مسؤول). یحیا آیرملو *** دکتری باستان­شناسی، دانش­گاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. تاریخ دریافت: 16/11/1395 تاریخ پذیرش: 20/9/1398 چکیده شاهنامۀ فردوسی را می­توان به عنوان یکی از منابع ارزش­مند در مورد آداب، رسوم و آیین های مختلف جوامع کهن ساکن در سرزمین­مان به شمار آورد. یکی از این آیین­ ها، مراسمی است که پیرامون مرگ شاهان و پهلوانان بزرگ در مورد آن­ها سخن به میان آمده است. بر اساس پژوهش ­های انجام گرفته، از آن­جایی که برخی از پهلوانان و شاهانی که فردوسی در مورد آن­ها سخن به میان آورده، از تیرۀ اقوام سکایی بودند، بر همین اساس، در این پژوهش با توجه به اشاراتی که در مورد مرگ این پهلوانان و شاهان صورت گرفته، به بررسی تطبیقی چگونگی تدفین این افراد با نمونه ­ای نادر و نویافته از این­گونه تدفین­ ها در ایران پرداخته شده است. تدفین­ های اقوام سکایی گورستان خرم­آبـاد مشگین­ شهر استان اردبیل که به تازگی مورد کاوش علمی باستان­ شناسان قرار گرفته­ است، تا حدودی بسیار با سروده­ های فردوسی در مورد تدفین پهلوانان سکایی مطابقت دارد. چگونگی برپایی آرام­گاه ­های باشکوه پهلوانان سکایی که فردوسی آن­ها را توصیف نموده است، می­توان با یـافته­های گورهای سلطنتی گورستان خرم­ آبـاد مشگین­ شهر متصوّر شد. در هر دو زمینه، در کنار ویژگی آرام­گاه­ ها، به وجود اسب در کنار افراد مدفون اهمیتی ویژه­ داده شده است. * . mehravar_g@yahoo.com ** . reza_rezaloo@yahoo.com *** . yahya_ayramloo@yahoo.com