تقابل و تعامل با دیگری در شاهنامه فردوسی از منظر نشانه شناسی فرهنگی (از گیومرت تا فریدون)

Abstract

تقابل و تعامل با دیگری در فردوسی از منظر نشانه‏شناسی فرهنگی (از گیومرت تا فریدون)

فرهاد طهماسبی* دانش­یار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانش­گاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. تاریخ دریافت: 2/11/1397 تاریخ پذیرش: 30/4/1398

چکیده این مقاله موضوع تقابل و تعامل فرهنگی را از منظر نشانه‏شناسی فرهنگی، در بخش اساطیری، مورد بررسی قرار می‏دهد. در ابتدا مفاهیمی هم‎‏چون «خود و دیگری»، «طرد و جذب»، «آرامش و آشوب» و «سپهر فرهنگی» که از مفاهیم بنیادین نشانه‏شناسی فرهنگی به شمار می‏آیند، به کوتاهی توضیح داده می‏شود. سپس با تکیه بر متن، مصادیق این مفاهیم، تحلیل و تشریح می‏گردد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و برمبنای نظریه‏های نشانه‏شناسی فرهنگی است و نتایج نشان می‏دهد که بنابر متن فردوسی، فرهنگ ایرانی بنابه دلایل گوناگون، فرهنگی پذیرا بوده و در شرایط مختلف با دیگران نه فقط تقابل بل­که تعامل هم داشته و از قدرت جذب و ترکیب قابل توجهی برخوردار بوده است، اما همواره به ثبات و تکرار چرخه‏وار بر مبنای «سپهر فرهنگی» نهادینه‏شده در آن، روی خوش نشان داده و از تغییر بنیادین روی گردان بوده است. کلیدواژه ‏ها: خود و دیگری، تعامل و تقابل، مرکز و حاشیه، جذب و طرد، شاهنامۀ فردوسی.

* . farhad.tahmasbi@yahoo.com