نحوۀ بازنمایی زن در زیست‏ جهان مدرن در فیلم‌های اصغر فرهادی (مطالعۀ موردی: چهارشنبه‌سوری، دربارۀ الی و جدایی نادر از سیمین)

Abstract

فیلم‌های سینمایی، به‌طور ضمنی یا آشکار، تصویری از واقعیت‏های اجتماعی را بازنمایی می‏کنند؛ درواقع، بخشی از فرهنگ جنسیتی در رسانه‌ها بازتولید می‌شود.اصغر فرهادی از کارگردان‏هایی است که در فیلم‏هایش به مسائل و موضوعات خانوادگی و اجتماعی می‌پردازد. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که در فیلم‌های سینمایی اصغر فرهادی، «زنان» در زیست‏جهان مدرن چگونه بازنمایی می‏شوند؟ این پرسش در چارچوب رویکرد بازنمایی مطرح شده است. روش تحقیق استفاده‌شده در این تحقیق، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است و مضامین آشکار و پنهان موجود در فیلم‌های مطالعه‌شده شناسایی شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد فیلم‌های مطالعه‌شده بازنمایی‏ای از زنان با مقولاتی چون«برساخت زن مدرن در‌آمیخته به سنت؛ تضاد استقلال و وابستگی زنان؛ دروغ‏گویی و پنهان‏کاری زنان، خشونت علیه زنان؛ حضور مناسبات جنسیتی و روحیۀ مردسالارانه نسبت به زنان و ناامنی روان‌شناختی زنان» را به تصویر می‏کشند. این مقولات در‌نهایت مقولۀ هسته‏ای «زن در کشاکش سنت و مدرنیته» را خلق می‏کند.