نقش زن در احکام مبادلۀ مادیان هزاردادستان

Abstract

مادیان هزاردادستان hazār dādestān) (mādayān ī «مجموعة هزارفتوی»، تنها نسخة خطی ناقصی از چندین مجموعة حقوقی دورة ساسانیان در دست است. اطلاعی از زندگی جمع‌آورندة آن، فرّخ مرد وهرامان (فرّخ مرد پسر بهرام)، نداریم. احتمال می‌رود کتاب در اصل در دوران پادشاهی خسروپرویز، آخرین پادشاهی که نامش در کتاب آمده، تألیف شده باشد. این گفتار به بررسی اصطلاح حقوقی « gōhrēn kardan: گوهرین‌کردن، معاوضه‌کردن» از «مجموعة هزارفتوی» می‌پردازد. گوهرین و گوهرین‌کردن در سه دادستان (= حکم) این کتاب ارزشمند حقوقی به‌کار رفته است. با بررسی این سه حکم، این اصطلاح حقوقی تفسیر می‌شود. ضمن پیگیری قانون و مسائل حقوقی ایران دورة ساسانی، کارکرد حقوقی گوهرین‌کردن را پدیدة جدیدی در خانواده می‌بینیم. نقش زن در این مبادلة تجاری، بیانگر حضور جدی او در عرصة اجتماعی‌ـ اقتصادی است که در جهت استحکام خانواده پیش می‌رود.