بررسی پتانسیل خطر وقوع سیل در مسیر رودخانه‌های مئاندری، با استفاده از شاخص LFH مطالعه موردی: رودخانه شور (واقع در دامنه‌های شرقی کوهستان سهند)

Abstract

مئاندرها از چشم‌اندازهای بسیار زیبا و در عین حال از اشکال خطرناک ژئومورفولوژیکی ـ هیدرولوژیکی دشت‌های سیلابی مناطق کوهستانی محسوب می‌شوند. عوامل مختلفی در تشکیل و توسعه و جابه‌جایی مسیر کانال‌ها دخالت می‌کنند. یکی از عوامل مهم در تشکیل این پدیده‌ها، وقوع سیلاب‌ها و مازاد انرژی در مسیر جریان رودخانه-هاست. حضور مئاندرها در مسیر رودخانه‌ها در واقع از نشانه‌های مهم خطر وقوع سیلاب‌ها در محدوده تشکیل آنهاست. در مسیر رودخانه شور، جاری در حوضه کوهستانی نیمه‌خشک (واقع در عرض شمالی '05? 36 تا '20 ?37 و طول شرقی '43 ?46 تا '15 ?47) پیچ وخم‌های زیاد و متوالی تشکیل می‌گردد و متداول‌ترین مئاندرها مشاهده می‌شود. در این مقاله، برای بررسی این پدیده‌ها و همچنین با هدف مطالعه پتانسیل خطر وقوع سیلاب‌ها در طول قطعاتی از مسیرهای مئاندری، از شاخص LFH استفاده شده است برای رسیدن به هدف از پارامترهای خود مئاندرها ـ از جمله کمربند مئاندر، پهنای بستر و مانند اینها ـ استفاده شده است. نتایج به دست آمده از بررسی‌ها، نشان می‌دهد که مقدار LFH در کل طول مسیر متفاوت است و با متوسط 77/0 مقدار آن بالاست. به عبارت دیگر، طبق این شاخص، در طول مسیر رودخانه شور، پتانسیل سیل‌خیزی در طول قطعاتی از مسیرهای پیچ-وخم‌دار بالاست. بررسی‌ها همچنین حاکی از آن‌اند که جابه‌جایی قوس مئاندرها به طرف کناره‌ها باعث شده است که فرسایش کناری در طول مسیر رودخانه شور تشدید گردد و مخاطرات ناشی از آن نیز افزایش یابد.