اقلیم شناسی رودبادها در خاورمیانه

Abstract

بسیاری از پدیده‏های اقلیمی سطح زمین در ارتباط با موقعیت رودبادها در سطوح فوقانی جو هستند. این پژوهش با هدف شناخت موقعیت و فراوانی رودبادها در بخشی از نیمکرة شمالی (خاورمیانه) انجام شد. رودبادها در محدودة‏ وسیعی از صفر تا 120 درجة طول شرقی و صفر تا 80 درجة عرض شمالی در 5 تراز 300، 400، 500، 600، و 700 هکتوپاسکال طی دورة آماری 1965-2014 به‏صورت ساعتی بررسی شدند. نتایج نشان داد که از نظر زمانی و مکانی تغییرات عمده‏ای در فراوانی و سرعت رودبادها در طول سال به‏وجود می‏آید. در دورة سرد سال فراوانی رودبادها و سرعت آن‏ها در عرض‏های جغرافیایی 20 تا 30 درجة شمالی بیشینه است. در دورة گرم سال فراوانی و سرعت رودبادها در مناطق یادشده کاهش می‏یابد و به عرض‏های 35 تا 45 درجة عرض شمالی منتقل می‏شود. در همة ترازهای جو اغلب می‏توان دو کمربند پیوسته از بادهای شدید را در عرض‏های جغرافیایی 20 تا 30 درجة شمالی و 50 تا 60 درجة شمالی مشاهده کرد. در میان این دو کمربند می‏توان چهار هستة رودباد اصلی (شرق چین و بخشی از خاورمیانه، همچنین غرب اروپا و بخشی از مناطق مرکزی و جنوب روسیه) را شناسایی کرد.