اولویت‌بندی محورهای مناسب برای احداث سد زیرزمینی در حوضۀ آبخیز دوست‌بیگلو

Abstract

مدیریت منابع آب در مناطق خشک و نیمه‏خشک برای تأمین نیاز آبی ساکنان از اهمیت بسیاری برخوردار است. احداث سدهای زیرزمینی در این مناطق یکی از روش‏های مدیریتی ‎است. حوضة آبخیز دوست‌بیگلو در استان اردبیل با دارابودن مساحت 7461 کیلومتر مربع در اقلیم نیمه‏خشک کشور واقع شده است. در این تحقیق برای تعیین اولیة مناطق مستعد احداث سد زیرزمینی از روش‏های منطق بولین و منطق فازی استفاده شد. بدین منظور، از معیارهای توپوگرافی، زمین‏شناسی، کاربری اراضی، گسل، و قنات در این روش‏ها استفاده شد. نقشه‏های به‏دست‌آمده نشان داد مناطق جنوب شرقی و شمال غربی حوضه برای احداث سد زیرزمینی بدون محدودیت‌اند. پس از تعیین مناطق مستعد، با توجه به نقشه‏های تهیه‌شده، 36 محور مناسب برای احداث سد زیرزمینی در تنگه‎های مناسب انتخاب شد و با درنظرگرفتن معیارهای اصلی محور سد، مخزن سد، آب،و اقتصادی- اجتماعی با استفاده از روش AHPمحورهای انتخابی اولویت‏بندی شد. نرخ سازگاری برای روش AHPمعادل 03_/0 به‎دست آمد که پذیرفتنی است. نتایج اولویت‎بندی سدهای انتخابی در این مناطق نشان داد که معیار اصلی آب به‏ترتیب با وزن 11_/0 و 104_/0 برای زیرمعیارهای کمّیت و کیفیت آب اهمیت فراوانی در اولویت‏بندی محورهای انتخابی دارد.