درهم تنیدگی تناسبات تخییلی در یک بیت خاقانی

Abstract

شاعران برای رسیدن از زبان عادی به زبانی متعالی و ادبی، ناگزیر به گریز از هنجارهای زبان متداول و آویختن به دامن خیال هستند. ایهام و انواع آن به عنوان یکی از ابزارهای زیبا شناختی و تخییم در خیمه­ی خیال، پویاترین دست­مایه­ی زبان شعری خاقانی شروانی است، که ابرام در این امر موجب شده، از یک سو یکی از مؤلفه­های دشواری شعر او و از سویی یکی از زیبایی­های حصری و فردی ژرفا بخش و ابهام آفرین هنری او محسوب شود. هدف ما در این پژوهش، نشان دادن درهم تنیدگی تناسبات هنری و شبکه­های ایهامی در محور افقی هم­نشینی واژگان یک بیت از قصیده­ی عبرت آموز "ایوان مداین" و تشریح معانی اسطوره­ای بیت با توجه به بستر منسجم در محور عمودی شعر می­باشد، که خاقانی به عنوان معلم اخلاق در کلیت این قصیده به خصوص در بیت مورد بحث توانسته است در لایه­های زیرین شعر به تمامی انسان­ها غور اندیشی عبرت آموزی را تعلیم دهد.