مکان‌یابی بهینه محل دفن مواد زائد جامد شهری شهر قروه با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

Abstract

زمینه و هدف: تولید زباله نتیجه طبیعی زندگی جوامع بشری بوده و خطرات زیست‌محیطی ناشی از سوء مدیریت مواد زائد جامد، یکی از مشکلات اساسی است. تعیین مناطق مناسب برای دفن پسماند، از راهکارهای عمومی در مقابله با این بحران است. پژوهش حاضر با هدف یافتن مناطق مناسب دفن پسماند در شهر قروه به دلیل موقعیت خاص آن از نظر کشاورزی و معدنی انجام شد.<br /> مواد و روش‌ها: در این پژوهش توصیفی، تحلیلی و کمّی، برای مکان‌یابی دفن پسماند، ابتدا لایه‌های اطلاعاتی مؤثر در مکان‌یابی دفن محدوده مورد مطالعه شامل شیب، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، زمین‌شناسی، گسل، سکونت‌گاه‌های شهری و روستایی، کیفیت آب‌های سطحی و زیرزمینی، راه‌ها، صنایع و معادن و خاک شناسایی و با مراجعه به سازمان‌ها و مراکز اطلاعاتی تهیه و از سامانه سیستم اطلاعات جغرافیایی، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و ارزیابی چندمعیاری مکانی برای تلفیق نقشه‌ها استفاده شد.<br /> یافته‌ها: در این پژوهش ابتدا فاصله از معیارهای مهم در مکان‌یابی دفن زباله بر اساس ویژگی‌های منطقه ، با کاربرد سامانه سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل تحلیل سلسله مراتبی به وسیله نرم افزار Expert Choice ، شناسایی ‌شده و پس از وزن‌دهی به هر کدام و تحلیل این وزن ها نقشه های هم وزن معیارهای مختلف به دست آمد.با تلفیق دو روش ارزیابی چندمعیاری ترکیب خطی - وزنی و مدل تحلیل سلسله مراتبی، تا حد قابل ‌قبولی محدوده‌های با اولویت بیشتر شامل فاصله از کانون‌های جمعیتی (شهر و روستاها)، فاصله از منابع آب‌های سطحی و زیرزمینی تعیین شدند.<br /> نتیجه‌گیری: پس از استخراج لایه‌های اطلاعاتی معیارها از روی نقشه‌ها و اولویت‌بندی محدوده‌های مکان‌یابی معلوم شد. جهت شمالی شهرستان قروه با مساحت 210 هکتار، مناسب‌ترین پهنه جهت دفن پسماندهای شهری می‌باشد.