تحلیل مکانی آلاینده منوکسیدکربن شهر مشهد با روش درونیابی و با کمک سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در سال 1396

Abstract

<strong>چکیده</strong><br /> <strong>زمینه و هدف:</strong> منواکسیدکربن، گازی سمّی بوده و از آنجایی‌که بی‌رنگ، بی‌بو و بی‌مزه است، اغلب فاقد علائم هشدار برای فرد در معرض خطر می­باشد. مطالعه حاضر با هدف توزیع مکانی آلاینده منواکسیدکربن با استفاده از روش درون‌یابی در سطح شهر مشهد انجام شد.<br /> <strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این مطالعه داده­های مربوط به 19 ایستگاه سنجش آلودگی در سطح شهر مورد استفاده قرار گرفت. سپس روش­های درون‌یابی تابع فاصله معکوس وزن‌دار، کریجینگ معمولی و کریجینگ جهانی بررسی شدند. به منظور انتخاب مدل مناسب، از ریشه میانگین مربعات خطا استفاده شد. در نهایت نقشه­های پهنه‌بندی برای 12 ماه سال 1396 با کمک سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه گردید.<br /> <strong>یافته­ها:</strong> تکنیک درون‌یابی کریجینگ معمولی به دلیل خطای کمتر، روش بهینه‌ای نسبت به کریجینگ جهانی و فاصله معکوس وزن‌دار است. با تهیه نقشه­های پهنه‌بندی مشخص شد که در ماه­های فروردین، اردیبهشت و خرداد، کمربند میانی شهر از شمال غربی تا جنوب شرقی دارای آلودگی بیشتری می­باشند. در ماه­های تیر، مرداد و شهریور، مناطق شرقی شهر نسبت به سایر مناطق آلوده‌تر بودند. در ماه­های مهر، آبان و آذر بیشترین بارِ آلودگی مربوط به قسمت­های مرکزی شهر بوده و در ماه­های دی، بهمن و اسفند، قسمت غرب و جنوب غربی شهر دارای بیشترین میزان آلودگی می­باشد.<br /> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> در بین ایستگاه­های سنجش آلودگی هوا، ایستگاه خیام جنوبی و صدف بالاترین و ایستگاه­های خاقانی و الهیه کمترین مقدار آلاینده منواکسیدکربن را به خود اختصاص داده‌اند. نقشه­ های پهنه‌بندی ماهانه نشان داد که بیشترین بارِ آلودگی در ماه­های ابتدایی سال مربوط به قسمت شرقی و در ماه­های دوم سال در قسمت غربی شهر حاکم می‌باشد، اما با این حال مقدار آلاینده منواکسیدکربن در سال 1396 از حد استاندارد کمتر بوده است.<br /> <strong>نوع مقاله:</strong> مقاله پژوهشی<br /> <strong>کلید واژه‌ها:</strong> آلودگی هوا، درون‌یابی، سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)، کریجینگ، منواکسیدکربن<br />