جغرافیای ایران باستان از دیدگاه بطلمیوس و موسی خورنی (بر پایه کتاب ایرانشهر اثر یوزف مارکوارت)

Abstract

یوزف مارکوارت(۱۹۳۰-۱۸۶۴م) زبـان­ شناس، تاریخ ­پـژوه، جغرافیـدان، شرق­ شنـاس و ایـران­ شنـاس نامدار آلمانی، بـا تسلط بی­ نظیرش بر زبانهای ایرانی، ارمنی، یونانی، سریانی و چینی، و اطلاعات بالایی که از تاریخ و جغرافیای ایران داشت؛ کتاب ارزشمند<em> ایرانشهر </em>را در دو بخش و به ترتیب بر پایه <em>جغرافیا</em>ی موسی خورِنی و <em>جغرافیا</em>ی بَطلمیوس و تفسیر این متون کهن جغرافیایی به رشته تحریر درآورد. کتاب <em>ایرانشهر</em> در اواخر سال ۱۸۹۸م به پایان نگارش و در سال ۱۹۰۱م به چاپ رسید. در این جستـار، کوشیده می شود به کمک این کتاب بی ­مانند، مطالعه ­ای در جغرافیای ایران باستان از دیدگاه دو مورخ/ جغرافیدان یادشده به انجام رسد. علی­ رغم تقدم تاریخی بطلمیوس بر خورنی، مطابقِ ترتیبِ نگارشِ مارکوارت در کتاب <em>ایرانشهر</em>؛ نخست دیدگاه خورنی و سپس نگاه بطلمیوس به جغرافیای ایران بررسی خواهد شد.