رویکرد نوستالژیک در غزلیاتِ انوری

Abstract

انوری از نخستین شاعرانی است که غزل عاشقانه را به معنای متداول آن سروده است. او شرایط زندگانی خاص و تلقی و تعریف ویژه­ای از عشق و مناسبات عاشقانه دارد که بر نگرش تغزلی انوری تأثیر نهاده؛ هم­چنین نقشی تعیین­‌کننده در تکوین محتوا و ابعاد و جزئیات غزل وی ایفا نموده است. ناکامی‌های عشقی و محرومیت­‌هایی را که انوری در دنیای عاشقانه تجربه کرده، برآیندی از زندگیِ توأم با دشواری و تنگناهای معیشتی وی می‌­توان ارزیابی نمود. این احوال، غزل انوری را با نظام و هنجارِ معنایی خاصی درآمیخته و غالباً محتوایی نومیدانه و حسرت­بار به آن بخشیده است. در متنِ نومیدی و حسرت‌­مندی­ انوری، نشانه­‌هایی از اعتراض و شکوه و بیزاری و نیز آرزو و آرمان­‌خواهی وجود دارد که می‌توان آن­ها را تجلیاتی از نوستالژی در کلام وی تعبیر کرد. در این نوشتار، نمودها و جنبه‌­های این تجلیات مورد بررسی قرار گرفته؛ همزمان، ابعادِ دشواریِ معیشت و محرومیتِ عاطفی و عشقی انوری به عنوان خاستگاه و زمینه‌­های نوستالژی در غزل او، مورد تبیین و تحلیل قرار گرفته است.<br /> انوری از نخستین شاعرانی است که غزل عاشقانه را به معنای متداول آن سروده است. او شرایط زندگانی خاص و تلقی و تعریف ویژه‌­ای از عشق و مناسبات عاشقانه دارد که بر نگرش تغزلی انوری تأثیر نهاده؛ هم­چنین نقشی تعیین­‌کننده در تکوین محتوا و ابعاد و جزئیات غزل وی ایفا نموده است. ناکامی­‌های عشقی و محرومیت­‌هایی را که انوری در دنیای عاشقانه تجربه کرده، برآیندی از زندگیِ توأم با دشواری و تنگناهای معیشتی وی می­‌توان ارزیابی نمود. این احوال، غزل انوری را با نظام و هنجارِ معنایی خاصی درآمیخته و غالباً محتوایی نومیدانه و حسرت­بار به آن بخشیده است. در متنِ نومیدی و حسرت­مندی­ انوری، نشانه‌­هایی از اعتراض و شکوه و بیزاری و نیز آرزو و آرمان‌­خواهی وجود دارد که می‌­توان آن­ها را تجلیاتی از نوستالژی در کلام وی تعبیر کرد. در این نوشتار، نمودها و جنبه­‌های این تجلیات مورد بررسی قرار گرفته؛ همزمان، ابعادِ دشواریِ معیشت و محرومیتِ عاطفی و عشقی انوری به عنوان خاستگاه و زمینه­‌های نوستالژی در غزل او، مورد تبیین و تحلیل قرار گرفته است.