فراخوان سجده در قیامت از منظر قرآن و عرفان

Abstract

در سوره قلم، آیات 42-43 یکی از ویژگ یهای قیامت با تعبیر "یوم یکشف عن ساق » به تصویر<br />کشیده شده، که کنایه از رفع حجاب عزت است و در پی آن ذلت بندگان با فرمان عمومی برای<br />سجده به نمایش گذاشته میشود. در این جستار با بهره گیری از مبانی عرفانی و تفاسیر روایی شیعه<br />به چهار پرسش مطرح شده دربارة این فراخوان پاسخ داده شده است: عمومی بودن این فراخوان،<br />فایده و حکمت سجده در قیامت، عدم استطاعت مشرکان، و سجده در پیشگاه چه کسی؟ نگارنده با<br />ابن عربی بر مبنای آن پرداخته شده است و نیز « اله المعتقد » که نظریه - « حدیث تحول » استفاده از<br />را با تجلی حق در صورت « کشف عن ساق » احادیثی که فریقین ذیل این آیه ذکر کرده اند- تعبیر<br />انسان کامل مرتبط دانسته است. بر طبق حدیث تحول، خداوند در قیامت متناسب با صور اعتقادی<br />تجلی میکند و در قیامت همگان حق را با صورت معهود در دنیاشان می شناسند. اما قیامت عرصة<br />جداسازی اهل توحید از غیر است. از اینرو، تجلی خاصی لازم است که با آن اهل توحید به سجده<br />در روایات شیعه محل اجتماع « ساق العرش » میافتند و دیگران نمیتوانند. با توجه به اینکه تعبیر<br />نور توحید و نور محمدی دانسته شده و برخی روایات کشف ساق را به ولایت امامان (ع) تأویل<br />را که در حدیث صحیح بخاری آمده « یکشف ربنا عن ساقه » کردهاند با این ملاک میتوان تعبیر<br />متشابه دانست و به ظهور ولایت کلیه تأویل کرد و در نهایت سجده در برابر این حقیقت در قیامت<br />مشابه سجده ملائکه در برابر آدم خواهد شد.