ماکروفسیل‌های گیاهی، اثرفسیل‌ها، آنالیز رخساره‌ها و تفسیر محیط رسوبی سازند هجدک در برش چینه ‌شناسی ده‌شیخ، شمال کرمان (ایران مرکزی)

Abstract

پژوهش حاضر به شناسایی 30 گونه متعلق به 16 جنس از ماکروفسیل‌های گیاهی راسته‌های اکوئیزتال‌، سیکادال‌، بنه‌تیتال، کنیفرال، پلتاسپرمال‌، ژینکگوآل، کوریستواسپرمال و فیلیکال منجر شد. بر اساس انتشار چینه‌شناسی گونه‌های شاخص ماکروفسیل‌های گیاهی شناسایی‌شده نظیر <em>Anomozamites major</em>، <em>Coniopteris hymenophylloides</em>، <em>Elatides thomasii</em>، <em>Nilssonia bozorga</em>، <em>Nilssonia tenuicaulis</em>، <em>Nilssoniopteris mosafolia</em> و <em>Otozamites furoni</em>، سن ابتدای ژوراسیک میانی (باژوسین- باتونین) برای لایه‌‌های دربرگیرنده پیشنهاد می‌شود. در پژوهش حاضر، اثرفسیل‌های نهشته‌های سازند هجدک در برش چینه‌شناسی ده‌شیخ، شمال کرمان مطالعه شدند که درحقیقت، نخستین گزارش از اثرفسیل‌های این سازند است. این اثرفسیل‌ها که 8 اثرگونه متعلق به 4 اثرجنس <em>Planolithes</em>، <em>Rhizoliths</em>، <em>Taenidium</em> و <em>Thalasinoides</em> را شامل می‌شوند، در کنار ساقه‌های برجای اکوئیزتال‌ها یافت شده‌اند. مطالعۀ حاضر کمک شایانی به شناسایی همراهی اثرفسیل‌ها با فسیل‌های گیاهی در این ناحیه و شناخت محیط رسوبی دیرینه است. به‌طور‌کلی، گیاهان یادشده شاخص محیط‌های مرطوبند، اما اثرفسیل‌های شناسایی‌شده در کنار مطالعه‌های رسوب‌شناسی نشان‌دهندۀ محیط‌های دلتایی تحت‌تأثیر سیستم‌های رودخانه‌ای و کانال‌های رودخانه‌ای‌اند. پژوهش حاضر حاصل تلفیق سه مطالعۀ فسیل‌شناسی گیاهی، اثرفسیل‌شناسی و رسوب‌شناسی در توالی‌های ژوراسیک ایران مرکزی است و نتایج آن نقش مهمی در شناخت بهتر محیط دیرینۀ افق‌های فسیل‌دار سازند هجدک دارند.