اثر میزبان‌های مختلف بر تغییرات متابولیت‌های ثانویه دارواش (Viscum album)

Abstract

اثر میزبان‌های مختلف بر تغییرات متابولیت‌های ثانویه دارواش اروپایی (Viscum album L.)<br /> چکیده<br /> سابقه و هدف: دارواش‌ها گروهی قابل توجه و متنوع از نهاندانگان‌اند که انگل شاخه‌ها‌ محسوب شده و دارای طیف گسترده‌ای از میزبان‌ها بوده و محدوده پراکنش بسیار وسیعی در دنیا داشته و ترکیبات موثره‌‌ی زیادی در خود دارند. با توجه به اینکه مقدار و نوع این ترکیبات در گیاهان به عوامل بسیار زیاد محیطی و ژنتیکی وابسته است، در تحقیق حاضر اثر میزبان‌های مختلف شامل انجیلی، ممرز، توسکای قشلاقی و صنوبر بر تغییرات متابولیت‌های ثانویه فنل، فلاونوئید، خواص‌آنتی‌اکسیدانی، بتولین و بتولینیک اسید در دارواش اروپایی بررسی شده است.<br /> مواد و روش‌ها: نمونه برداری‌ برای این مطالعه آزمایشگاهی در اواخر شهریور ماه 94 از دارواش‌های میزبانی شده توسط گونه‌های انجیلی، صنوبر، ممرز و توسکا قشلاقی در 3 تکرار در نقاط پایین‌بند تا میان‌بند طرح جنگلداری دکتر بهرام‌نیا واقع در محدوده جنگل شصت ‌کلاته گرگان انجام و سپس نمونه‌ها خشک، آسیاب و عصاره‌گیری با سه حلال اتانول، متانول و استون صورت گرفت. پس از عصاره‌گیری، فرایند آزمایشات مورد نیاز طی شد و داده‌های بدست آمده با استفاده از نرم‌افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.<br /> یافته‌ها: نتایج نشان داد میزبان‌های مختلف بر ترکیبات موثره‌ی دارواش اروپایی اثرات معناداری دارند. مطابق نتایج به دست آمده بیشترین میزان آنتی‌اکسیدان (03/93 درصد رادیکال آزاد) و فنل‌کل (45/4 میلی گرم برگرم وزن خشک) به ترتیب مربوط به عصاره اتانولی ساقه و برگ دارواش میزبانی شده توسط گونه انجیلی، و بیشترین میزان فلاونوئید ( 07/2 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) مربوط به عصاره اتانولی ساقه‌ی‌ دارواشی با میزبانی گونه صنوبر می‌باشد. بیشترین میزان بتولین (3/148 میلی گرم بر گرم) در برگ داروش موجود بر میزبان گونه ممرز اندازه‌گیری شد. بیشترین مقدار بتولینیک‌اسید 3/286 میلی‌گرم در میلی‌لیتر بود که در اندام ساقه‌ی دارواش با میزبانی گونه‌ی‌ صنوبر به دست آمد. <br /> نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که درخت میزبان می‌تواند نقش کلیدی بر میزان ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی و خواص آنتی اکسیدانی برگ و ساقه گیاه نیمه انگل دارواش بگذارد. از طرفی وجود این متابولیت‌های ثانویه با ارزش دارویی و حتی صنعتی در این گیاه لزوم توجه ویژه را بر این گونه باارزش مورد تاکید قرار می‌دهد. با توجه به اینکه دو ماده موثره ضد سرطانی بتولین و بتولینیک‌اسید به لحاظ دارویی ارزش زیاد و در عین حال قیمت بالایی دارند میتوان از دارواشهای میزبانی شده با ممرز و صنوبر بهره برد.<br /> کلمات کلیدی: بتولین، بتولینیک اسید، متابولیت‌های ثانویه، میزبان‌های مختلف، Viscum album