تحلیل الگوی پراکنش و اجتماع‌پذیری درختان گونه‌های آندمیک در مراحل تحولی توده‌های طبیعی پارک جنگلی نور با استفاده از تابع K رایپلی

Abstract

سابقه و هدف: تحلیل الگوی مکانی و نحوه اجتماع‌پذیری بین گونه‌ای درختان در مراحل تحولی توده‌های طبیعی مهم‌ترین پیش‌نیاز لازم برای پروژه‌های شبیه‌سازی، احداث و توسعه جنگل‌ها محسوب می‌شود. از این‌رو، در پژوهش حاضر با تحلیل الگوی پراکنش درختان گونه‌های آندمیک سفیدپلت و انجیلی و رقابت بین آنها در پارک جنگلی جلگه‌ای نور، هدف نهایی دریافت اطلاعات مناسب برای توسعه پایداری، شبیه‌سازی و اجرای جنگل‌شناسی همگام با طبیعت در شرایط غیرحفاظتی می‌باشد. <br /> مواد و روش‌: در منطقه مورد مطالعه مراحل مختلف تحولی توده‌های طبیعی شامل مرحله صعود، اوج و تخریب با استفاده از شاخص‌های تعریف شده در سطح یک هکتار از یکدیگر تفکیک شده و مختصات درختان گونه‌های هدف با استفاده از GPS و روابط دکارتی حاصل شدند. برای ترسیم الگوی پراکنش و نحوه رقابت بین‌گونه‌ای درختان به‌ترتیب از شاخص تک متغیره و دومتغیره رایپلی استفاده شد. در روش رایپلی برای آزمون معنی‌دار بودن تفاوت الگوی مشاهده شده با الگوی تصادفی به‌عنوان فرض صفر و اثرات متقابل بین گروه‌ها از آزمون مونت‌کارلو استفاده شد. <br /> یافته‌ها: نتایج حاصل از آماره تک متغیره رایپلی نشان داد که درختان سفیدپلت در مرحله صعودی در فاصله 14- 9 متری، در مرحله اوج در فواصل بیش از 7 متری و در مرحله تخریب در فواصل 35- 8 متری دارای تراکم کپه‌ای و در بقیه موارد دارای پراکنش تصادفی بودند. همچنین نتایج نشان داد که پراکنش درختان انجیلی در مرحله صعودی در تمام فواصل به‌صورت تصادفی، در مرحله اوج در فواصل 39- 20 دارای الگوی کپه‌ای و در بقیه فواصل به‌طور مختلط تصادفی یا کپه‌ای می‌باشد. در مرحله تخریب نیز درختان انجیلی فقط در فواصل 32- 6 متری به‌طور کامل دارای پراکنش کپه‌ای هستند. در هیچ یک از موارد مذکور الگوی پراکنش منظم از درختان گونه‌های مذکور مشاهده نشد. نتایج حاصل از آماره دو متغیره رایپلی حاکی از آن است که اگر چه در مراحل مختلف تحولی بین درختان سفیدپلت و انجیلی در برخی فواصل ارتباط مستقل وجود دارد ولی در حداکثر فواصل تعریف شده دارای ارتباط جذب هستند. <br /> نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که درختان گونه‌های آندمیک مورد مطالعه در کلیه مراحل تحولی دارای الگوی پراکنش منظم نبودند که تأثیرپذیری پراکنش آنها را در ارتباط با رویدادهای طبیعی را نشان می‌دهد. همچنین نتایج نشان داد که تراکم هر چه بیشتر درختان انجیلی در ارتباط با انبوهی پراکنش درختان سفیدپلت بوده است و نتایج جالب توجه این بود که در کلیه مراحل تحولی در هیچ یک از فواصل موجود رابطه دفع بین درختان گونه‌های مذکور وجود نداشت.