تأثیر اقلیم بر رویش سالانه بلوط (Quercus macranthera Fisch. et Mey.) در حد فوقانی جنگل‌های هیرکانی

Abstract

درختان قادرند تأثیرات طولانی مدت شرایط اقلیمی را در پهنای حلقه¬های رویش خود منعکس نمایند. امروزه با توجه تغییر اقلیم مطالعات روی روند اقلیمی گذشته و برآورد آن در آینده از ضروریات میبا¬شد. از انجایی که عامل محدود کننده رشد درختان در حد فوقانی جنگل¬ها اقلیم می-باشد و از طرفی به دلیل کند رشدی گونه بلوط اوری در این پژوهش تأثیر متغیرهای اقلیمی بارندگی و دما بر رویش قطری سالیانه اوری در دارمز در دامنه شمالی البرز مورد مطالعه قرار گرفت. به این منظور از 12 پایه درخت بلوط اوری نمونه¬های رویشی استخراج و پهنای دوایر سالیانه بوسیله ابزارها و برنامه¬های موجود اندازه¬گیری شد. تاریخ¬گذاری و تطبیق بین نمونه¬ها انجام و مقدار بیشینه و کمینه مقدار درصد تطابق در بین نمونه¬ها به ترتیب 62 و 52 به دست آمد. میانگین مقادیر پهنای دوایر سالیانه استاندارد و شاخص بلوط اوری نیز محاسبه و کرونولوژی اصلی به طول 276 (2010-1734) سال تعیین شد. نتایج ضریب حساسیت، سیگنال معرف جمعیت آماری، نسبت سیگنال به ناهنجاری را به ترتیب 24/0، 85/0 و 15/6 نشان داد. رابطه رویش و اقلیم با استفاده از روش تابع پاسخ معلوم ساخت که دمای هوای مارس (اوایل شروع فصل رشد) و جولای (اواسط فصل رشد) مهم¬ترین عامل اقلیمی تأثیر¬گذار بر رشد بلوط اوری در دارمرز است. بررسی سال¬های شاخص نیز معلوم ساخت که حداقل فاصله زمانی وقوع احتمالی رویداد¬های منفی اقلیمی دو سال و حداکثر هشت سال در منطقه می¬باشد. نتیجه نهایی تحقیق حاضر نشان داد که دوره¬های ترسالی و خشک¬سالی احتمالی به طول دو و سه سال می¬باشد. بنا بر این میتوان از آن در مدیریت بحران¬های طبیعی و خشکسالی¬ها در آینده و همچنین در مدیریت و برنامه ریزی جنگل و پرورش آن استفاده نمود.