بررسی الگوهای حرکتی مهاجرت‌های بین استانی و تعیین عوامل مؤثر بر آنها در کشور

Abstract

بشر در طول تاریخ همواره در حال حرکت و جابجایی بوده است. به طوری‌که انسان اولیه به دلایل مختلف ازجمله بهبود بخشیدن به وضعیت زندگی، حس تنوع طلبی، اجبار عوامل سیاسی، امنیت و غیره به تغییر محل سکونت خود می‌پرداخته است. ارزیابی اثرات نسبتاً پیچیده عوامل مؤثر بر تصمیم مهاجر ساده نیست و تصمیم بر مهاجرت نیز لزوماً همیشه منطقی نمی‌باشد، در واقع بسیاری از مهاجران به ویژه همسران و فرزندان عملاً تصمیم‌گیرنده نیستند. جریانات مهاجرتی نسبت به تغییر انگیزه حساس هستند، و گاهی اوقات بازتاب اثرات نیروهای توزیعی پیشین می‌باشند. در این میان مسأله اصلی و شرط لازم مهاجرت، شکل‌گیری و ایجاد انگیزه کافی است. اگر انگیزه‌ها و گرایش‌های لازم در خصوص مهاجرت شکل نگیرند، پدیده مهاجرت نیز شکل تحقق نمی‌یابد، حتی اگر راهی برای رفتن و شرایطی برای کوچ فراهم گردد. در این مقاله به منظور بررسی مقاصد مهاجرتی، مهاجران داخلی، و تعیین عوامل مؤثر بر فرآیند مهاجرت بین استانی، کلیه مهاجرت‌های که به دلایل مختلف از استانی به استان دیگر در فاصله زمانی سرشماری‌های 1375 و 1385 در کشور صورت گرفته ، از مرکز آمار ایران اخذ و با ورود داده‌ها به محیط نرم افزاری Spss و بهره گیری از تحلیل ثانویه داده‌ها، تجزیه و تحلیل‌های مورد نیاز صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که استان تهران اولین مقصد مهاجران روستایی و شهری برای مهاجرت در داخل کشور است و پس از آن استان خراسان رضوی در جایگاه دوم به لحاظ مقصد مهاجران شهری و روستایی قرار دارد. همچنین نتایج نشان داد که پیروی از خانواده مهمترین دلیل در فرآیند مهاجرت های بین استانی است. از این رو می توان گفت که بخش اعظم مهاجرت های صورت گرفته از نوع مهاجرت های تبعی است.