هم‌آیی واژگانی تقابلی مکمل در قرآن کریم؛ مطالعه موردی آیات مرتبط با ترکیب «جَنَّات النَّعیم»

Abstract

<strong>در بافت جملات، واژگان هر یک به دلیلی با دیگری پیوند می‌یابد و با پراکندگی منسجم در سراسر متن، سبب انسجام‌بخشی به پیکره آن می</strong><strong>‌</strong><strong>شوند؛ از این امر به هم</strong><strong>‌</strong><strong>آیی تعبیر می‌شود که از مهم</strong><strong>‌</strong><strong>ترین عوامل انسجام</strong><strong>‌</strong><strong>بخش به متن است. در این میان، ترکیب قرآنی «جَنَّات النَّعِیمِ»، هم‌آیی کاملاً مشهود با سبک و کارکردی ویژه بوجود آورده است. از آنجا که توصیف‌های ارائه‌شده از بهشتیان و جهنمیان عموماً بصری است، این تصاویر در دو منظره متفاوت و متقابل از جهت شخصیت‌ها، عقاید، رفتارها و سرانجام قرار دارند. در این میان، بهشتیان و نعمت</strong><strong>‌</strong><strong>های فراوان بهشت، به‌عنوان هسته معنایی آیات مرتبط با ترکیب مذکور، انسجام کاملی به واژگان و آیات بخشیده است؛ به</strong><strong>‌</strong><strong>گونه</strong><strong>‌</strong><strong>ای که هریک از این مضامین، اولاً رابطه معنایی و معقولی باهم دارند؛ ثانیاً مفاهیم و مضامین یکدیگر را توضیح و تفسیر می</strong><strong>‌</strong><strong>نمایند و ثالثاً باعث تداعی معانی می‌شوند. این موضوع یکی از عوامل زیبایی چیدمان آن‌ها در قرآن کریم است و این پژوهش در پی تحلیل این چیدمان بر اساس شیوه</strong><strong>‌</strong><strong>ای روزآمد، به‌منظور تبیین انسجام و هماهنگی آیات مربوط به موضوع‌های متفاوت است.</strong><br /> <strong> </strong>