تحلیل روایات حَکَم بن عُتَیبه و انتسابش به زیدیّه

Abstract

بُتریه یکی از فرقه‌های زیدیّه است. رجال‌شناسان و صاحبان کتابهای فرق و مذاهب، از برخی افراد در شمار این گروه نام‌ می‌برند که نمی‌توان آنها را از زمرة این باورمندان دانست. چرایی این رخداد و بررسی اندیشه‌ها و عقاید یکی از این شخصیّت‌ها به شناخت فرقة بُتریه و اساس شکل‌گیری اصول آنها کمک می‌کند؛ از این رو، حَکَم بن عتیبه و روایات و گزارشات تاریخی دربارة وی انتخاب و بررسی شد. به نظر می‌رسد که راویان حکم در گزینش افکار او و انتساب وی به بتریه بیش از همه مؤثّر بوده‌اند. افزون بر آن، در این پژوهش، بررسی و مقایسه مفهوم شیعه و تحوّل آن، نزد گرایش‌های مختلف به اختصار بیان می‌شود. این پژوهش با کمک منابع تاریخی حدیثی و نیز تحلیل روایات حَکَم بن عتیبه در جهت شناسایی شخصیّت و افکار او انجام پذیرفته است.