ریخت‌شناسی منظومۀ گل و نوروز خواجوی کرمانی، براساس نظریۀ ولادیمیر پراپ

Abstract

ریخت‌شناسی قصه‌های عامیانه در سال 1928م. با فرمالیست روسی «ولادیمیر پراپ» آغاز شد‌‌. اساس کار وی بر پایۀ اعمال شخصیت‌های قصه نهاده شده است و در سال‌های اخیر‌‌، یکی از شیوه‌های رایج در تحلیل ساختاری قصه‌ها بوده است‌. در این مقاله‌‌، منظومۀ گل و نوروز بررسی شده که از جمله قصه‌های پرماجرا و مهیج زبان فارسی است و موضوع آن تلاش و جست‌وجوی نوروز برای به دست آوردن معشوقش گل است‌‌. برای این منظور، ابتدا مقدمه‌ای دربارۀ تعریف و تبیین ریخت‌شناسی‌‌، پیشینۀ تحقیق و معرفی گل و نوروز مطرح شده، سپس قصه براساس الگوی پراپ، مانند وضعیت آغازین‌‌، غیبت‌‌، کسب خبر و‌... تجزیه و تحلیل شده است‌. این پژوهش بیانگر این است که گل و نوروز تا حدود زیادی ویژگی قصه‌های عامیانه را داراست و الگوی ساختاری موافق با الگوی پراپ به دست آمده است‌.