اوضاع سیاسی کرمانشاه مقارن جنبش مشروطیت در ایران (1324-1327ق)

Abstract

جنبش مشروطیت، به­رغم آنکه خاستگاهش در تهران بود، اما دامنة آن به دیگر شهرها، از جمله کرمانشاه، نیز کشیده شد. جنبش مشروطه‌خواهی و پی­آمدهای آن، در اوضاع داخلی­ کرمانشاه بسیار تأثیر گذاشت و مردم این شهر با جنبش مشروطه­خواهی همگرا شدند و این همگرایی به شکل ستیزه­جویی بین مردم با حکام شهر، که از مستبدین بودند، بروز یافت. آشوب­ها و اغتشاشات حاصل از این ستیزه­ها در سطح شهر، عامل ضرر و زیان مردم گشت؛ اما موجب رویگردانی آنان از مشروطه­خواهان نشد و با تشدید افکار و رفتار مشروطه­خواهی، همچنان از رؤسا و رهبران مشروطه­خواه کرمانشاه پیروی می­کردند. با این وجود، در دورة استبداد صغیر، کرمانشاه درگیر آشوب­ها و اغتشاش­های بسیاری ­شد که ایلات به آن دامن می­زدند و اوضاع داخلی شهر را در تنگنای امنیتی و اقتصادی قرار می­دادند. این پژوهش به روش کتابخانه­ای با بهره­گیری از آگاهی­های تاریخی و سندپژوهی، اوضاع سیاسی شهر کرمانشاه را در سال­های 1324 تا 1327ق، مقارن رخداد مشروطیت در ایران، بررسی و علل آشوب­ها و درگیری­های داخلی آن را تحلیل و تبیین می­کند. یافتة پژوهش نشان می­دهد که به­سبب همراهی مردم کرمانشاه با جنبش مشروطه­خواهی، پیامدهای حاصل از آن به کشمکش درونی نیروهای متنفذ و فعال شدن رؤسای ایلات و آشفتگی اوضاع سیاسی شهر انجامید و آشوب‌های شهر ناشی از خصومت­های شخصی رجال و درگیری­های میان ایلات بود که ساختار شهری کرمانشاه را تشکیل می­داد.