رابطة والیان فیلی لرستان و حکّام زندیه

Abstract

والیان لرستان و طوایف تحت تابعیت آنها رابطه­ای عمدتاً ستیزه­جویانه با فرمانروایان زندیه داشتند. اسماعیل­خان فیلی، قدرتمندترین والی لرستان در دورة مذکور، به­شدت با قدرت­گیری کریم خان زند مخالف بود و در تمام دورة­ حکومت خود جنگ­های زیادی را با خان زند انجام داد. در دورة پیش و پس از به قدرت رسیدن کریم‌خان، بسیاری از ایلات لرستان از حکمران خود، اسماعیل­خان، تبعیت کردند و در حمایت از وی، با کریم­خان وارد جنگ شدند. پس از کناره­گیری اسماعیل­خان از قدرت و در دورة جانشینی پسرانش، محمّدخان و اسدخان، روابط این حکام و ایلات تحت تابعیت آنها با جانشینان کریم­خان تا حدودی بهبود یافت و دورة کشمکش آنان به دوره­ای از روابط حسنه و آشتی­جویانه تبدیل شد. هدف اصلی این پژوهش، واکاوی رابطه حکام فیلی لرستان با فرمانروایان زندیه است که به روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است. یافته­های پژوهش نشان داده است که وجه غالب رابطه والیان فیلی لرستان با کریم­خان زند رابطه­ای نظامی و توأم با کشمکش و درگیری بود و منازعه بر سر کسب قدرت در خلأ ناشی از مرگ نادرشاه در شکل­یابی این رابطه مؤثر بوده است. هرچند ناکامی اسماعیل­خان فیلی در برابر کریم­خان موجب شد که این رابطه به دوره­ای مسالمت­آمیز در اواخر زندیه، اما کوتاه، تغییر یابد.