چالش پادشاهان قاجار با حکمرانان محلی بلوچستان (1212تا1264ق./1797تا1848م.)

Abstract

بلوچستان در آغاز حکومت قاجار گرفتار آشوب‌های ناشی از منازعات خان‌های محلی شد. بخش وسیعی از این منطقه که همواره جزو جغرافیای تاریخی ایران بوده است، سرانجام با دخالت انگلستان جدا شد. پژوهشگر می‌کوشد پاسخ مناسبی برای این پرسش بیابد که آیا قاجارها در آغاز حکومت‌شان توانستند حاکمیت دولت مرکزی را در بلوچستان تثبیت کنند؟ پرسش دیگر اینکه چه کسانی طی دوران زمامداری فتحعلی‌شاه و محمدشاه در صحنه سیاسی این ایا لت نقش‌آفرین بودند؟ چنین فرض می‌شود که کشمکش‌های محلی در بلوچستان، که ریشه در تاریخ میانه ایران داشت، فرصت تثبیت حاکمیت ایران بر این ناحیه را پس از فروپاشی دولت صفوی و افشاری نداد و دولت انگلستان نیز کوشید از این نابسامانی سیاسی در جهت مطامع استعماریش استفاده‎کند. این بررسی به روش تحلیل تاریخی نشان می‌دهد: که بلوچستان در آغاز دورة قاجار کانون ناآرامی‌های فراوانی شد که دولت انگلستان با فرصت‌طلبی کوشید با فرقه‌تراشی بر نابسامانی آن بیفزاید. قاجارها هم به دلیل درگیری با دولت‌ روسیه و انگلیس و نیز بی‌کفایتی برخی دولتمردان، نتوانستند حاکمیت ایران را بر این نواحی به طور کامل برقرار سازند