گفتمان روایی در غزلیات شمس

Abstract

بوطیقای سوررئال در غزلیات شمس، نمایان­گر دنیای درون و ناخودآگاه مولانا است که به واسطه­ی عناصری چون «فضا­سازی» و شگردهای خاص روایی مانند «جریان سیال ذهن» و انواع «تک­گویی» شکل گرفته­ است. در این میان، آنچه اهمیت پیدا می­کند، تشخیص و تحلیل وجوه اشتراک و افتراق این شیوه­های روایت است؛ زیرا تک­گویی­های درونی، تداعی آزاد و صناعت جریان سیال ذهن شگردهایی هستند که شباهت و هم­پوشانی معناییِ فراوان میان آن­ها، سبب شده که اغلب به جای هم به کار روند و گاه تمامی آن­ها ذیل یک عنوان و در یک معنا مطرح شوند؛ در حالی که علی­رغم اشتراکات و شباهت­های زیاد، هر یک شگرد و شیوه­ای خاص از روایت محسوب می­شوند. آنچه در این مقاله به آن پرداخته می­شود، بررسی انواع «تک­گویی درونی» در کنار شگرد «جریان سیال ذهن» و بیان مرز میان این دو روش روایی در غزلیات مولانا است.