مطالعه تطبیقی جلد های چرمی قرآن کریم در دوره تیموری با جلد های چرمی در دوره مملوکی مصر

Abstract

جلدهای چرمی قرآن، از میراث باارزش هنری- مذهبی می‌باشد. دوره تیموری یکی از مهم‌ترین دوره‌های هنری در ایران می‌باشد که هنر کتاب‌آرایی در آن به اوج شکوه خود رسیده است. این دوره هم‌زمان با دوره مملوکی در مصر می‌باشد که جلدهای چرمی قرآن‌های آن نیز بسیار نفیس و گران‌بها بودند. ارائه تصویر روشنی از جلدهای چرمی که به‌عنوان جلد قرآن کریم به‌کاررفته‌اند، آشکارکننده هنری است که در طول تاریخ توسط هنرمندان در سرزمین‌های اسلامی موردتوجه قرارگرفته است. این پژوهش از نوع تاریخی-توصیفی و تطبیقی می‌باشد که در آن به توصیف و تطبیق جلدهای چرمی قرآن از هر دو دوره پرداخته‌شده است. اطلاعات مربوط از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی و با بررسی تصاویر موجود از کتاب‌ها و شبکه‌های رایانه‌ای به‌دست‌آمده است. اهداف این پژوهش روشن نمودن چگونگی جلدسازی چرمی قرآن کریم و ویژگی‌های آن در دو دوره تیموری و مملوکی و نیز مقایسه جلدهای چرمی قرآن‌های دوره تیموری با دوره مملوکی مصر است. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤالات است که جلدسازی قرآن کریم در دوره تیموری و مملوک چگونه و دارای چه ویژگی‌هایی بوده است؟ مشابهت نقوش تزئینی در جلدهای چرمی قرآن دوره تیموری و مملوکی تا چه میزان است؟ تا از این مقایسه ویژگی‌های هنری جلد آرایی در دوره‌های مذکور مشخص گردد. در دوره تیموری عناصر تزئینی در تزئین جلدهای چرمی قرآن به‌کاررفته است که تعدادی از این نقوش، در جلدهای چرمی مملوکی مصر نیز قابل‌شناسایی می‌باشند. جلدهای دوره تیموری با شیوه‌های متنوعی ساخته‌شده‌اند، اما جلدهای دوره مملوکی ساده‌تر است.