تحلیل ناهنجاریهای بارش شمال غرب ایران طی دهههای اخیر

Abstract

به دنبال پدیده گرم شدن جو زمین و وقوع نوسانات و تغییرات در عناصر اقلیمی، تغییرپذیری بارش نیز در ابعاد متنوع زمانی- مکانی رخ داده است. نوسانات بارش به عنوان یکی از نتایج احتمالی تغییرات درون دهه‌ای اقلیم می‌تواند تاثیرات ژرف و شگرفی بر عرصه‌های محیطی و انسانی داشته باشد. در تحقیق حاضر، گونه‌ای از نوسانات بارش در پهنۀ شمال غرب ایران مورد توجه قرار گرفت. در این راستا با استفاده از داده‌های بارش روزانه 260 ایستگاه طی دوره 40 (1966-2005) ساله، واقع در شمال غرب ایران و با بهره گیری از فن میان یابی کریجینگ، به عنوان فن بهینه میان یابی، در ابتدا داده‌های نقطه‌ای به داده‌های پهنه‌ای تبدیل شد. سپس ضمن ارائه تصویری روشن و حتی الامکان دقیق از وضعیت عمومی بارش، با استفاده از تکنیک جبر نقشه، نقشه‌های انحراف بارش از حالت بهنجار اقلیمی استخراج گردید. نتایج نشان داد که از نخستین دهه تا دهه چهارم، سیر ناهنجاری منفی طی تمامی ماه‌های سال و در نتیجه در متوسط بارش سالانه رو به فزونی نهاده و بارش در گسترۀ وسیعی از پهنه‌ی مورد بررسی نسبت به کل دوره، روندی کاهشی داشته است. با این حال، دهه سوم (1986-1995) یک فاز بارشی فصلی بوده و دهه چهارم (1996-2005) فاز خشکی محسوب می‌شود.