بررسی و مقایسه تجمع فلزات سنگین در سبزیجات آبیاری شده با آب چاه و رودخانه قره‌سو

Abstract

<strong>این پژوهش به منظور بررسی تجمع فلزات مس، آهن، روی، کادمیوم و منگنز در سبزیجاتی نظیر اسفناج </strong><strong>(</strong><strong>Spinaciaoleracea</strong><strong>)،</strong><strong> شنبلیله </strong><strong>(</strong><strong>Trigonella foenum-graceum</strong><strong>) </strong><strong>و شوید</strong><strong> (</strong><strong>Anethum graveolens</strong><strong>)</strong><strong> تحت آبیاری با آب آلوده روخانه قره­سو با دو تیمار آب آلوده و آب چاه (شاهد) انجام شد. مطالعه بر روی ریشه و اندام هوایی این سبزیجات در سه تکرار به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که آب آلوده باعث افزایش معنی‌دار </strong><strong> </strong><strong>غلظت‌ مس،آهن، روی و منگنز در اسفناج شد (05/0 و 01/0></strong><strong>P</strong><strong>)، ولی روی تجمع کادمیوم اثر معنی‌داری نداشت. هم‌چنین تیمار آب آلوده اثر افزایشی معنی‌داری (01/0></strong><strong>P</strong><strong>) بر غلظت آهن و کادمیوم در شنبلیله داشت ولی اثر معنی‌داری روی غلظت مس، روی و منگنز نگذاشت. در شوید، آب آلوده باعث افزایش معنی‌دار (05/0 و 01/0></strong><strong>P</strong><strong>) تمام فلزات شد . برای سه نوع سبزی اسفناج، شنبلیله و شوید بیشترین تجمع آهن، روی و کادمیوم در ریشه گیاهان و برای مس و منگنز در اندام هوایی به­دست آمد. ترتیب میزان تجمع پنج فلز در اسفناج، شنبلیله و شوید به صورت آهن>منگنز>روی>مس>کادمیوم بود. آهن بیشترین و کادمیوم کمترین تجمع را در گیاهان داشت. غلظت مس و آهن در اندام هوایی و ریشه اسفناج، شنبلیله و شوید بر اساس استاندارد </strong><strong>WHO</strong><strong>بیشتر از حد مجاز بود. مقدار روی و منگنز در اندام هوایی و ریشه اسفناج، شنبلیله و شوید بر اساس برخی استانداردها کمتر از حد مجاز و از نظر بعضی بیشتر از حد مجاز بود. مقدار کادمیوم در اندام هوایی و ریشه سبزیجات مورد بررسی از نظر تمام استانداردها بیشتر از حد مجاز بود. </strong>