تعیین روابط بین عملکرد و ‌تبخیر-تعرق ذرت علوفه‌ای، در شرایط تنش شوری و محدودیت نیتروژن

Abstract

<strong>در این پژوهش، عملکرد و تبخیر- تعرق ذرت علوفه‌ای با رقم سینگل کراس 704، تحت تنش‌های شوری و محدودیت نیتروژن، مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش، به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. تیمارهای آب شور با هدایت‌الکتریکی؛ </strong> <strong>5/0</strong><strong>، </strong> <strong>1/2</strong><strong>،</strong> <strong>5/3</strong><strong> و </strong> <strong>7/5 دسی‌زیمنس برمتر، با انحلال نمک صنعتی در آب شیرین تهیه شد. تیمارهای محدودیت نیتروژن در چهار سطح؛ </strong> <strong>100، </strong> <strong>75</strong><strong>، </strong> <strong>50 </strong><strong>و </strong> <strong>25 </strong><strong>درصد </strong><strong>نیاز کود نیتروژن، بر اساس آزمون کودی بود. تیمارها، در سه تکرار و در کرت‌هایی به‌مساحت 9 مترمربع به‌اجرا درآمد. در تیمارهای مختلف تبخیر-تعرق ذرت، بین 220 تا 349 میلی‌متر و عملکرد ماده خشک، بین 4/9 تا 2/15 تن بر هکتار اندازه‌گیری شد. شیب تابع عملکرد نسبت به تبخیر-تعرق ذرت، با افزایش شوری در سطوح </strong> <strong>، </strong> <strong>، </strong> <strong> </strong><strong>و </strong> <strong>، </strong><strong>به‌ترتیب؛ 2/0، 207/0، 218/0 و 231/0 و با کاهش نیتروژن در سطوح </strong> <strong>،</strong> <strong>، </strong> <strong> و </strong> <strong> به‌ترتیب؛ 175/0، 182/0، 194/0 و 221/0 برآورد شد. نتایج نشان داد که با افزایش تنش‌ها، عملکرد ذرت بیشتر از تبخیر-تعرق، کاهش یافت. ضریب عملکرد </strong> <strong> </strong><strong>با رابطه دورنبوس-کسام محاسبه شد. مقادیر </strong> <strong> با کاهش نیتروژن در سطوح</strong> <strong>،</strong> <strong>، </strong> <strong> </strong><strong>و </strong> <strong> </strong><strong>به‌ترتیب؛</strong><strong> 01/1، 048/1، 119/1 و 272/1 و با افزایش شوری </strong><strong>در سطوح </strong> <strong>، </strong> <strong>، </strong> <strong> </strong><strong>و </strong> <strong>، </strong><strong>به‌ترتیب؛ 15/1، 19/1، 258/1 و 328/1 برآورد شد. به‌طور متوسط، عدد 27/1 به‌عنوان ضریب </strong> <strong> </strong><strong>محاسبه‌شد. در بیشترین تنش </strong> <strong>، </strong><strong>کارایی مصرف آب و نیتروژن به‌ترتیب؛ 38% و 5/34% نسبت به تیمار شاهد </strong> <strong> </strong><strong>کاهش یافت. ‌روابط به‌دست آمده در پژوهش نشان داد که نیاز آبی و عملکرد ذرت تحت تنش‌های مذکور، کم‌تر از پتانسیل منطقه می‌باشد. در این شرایط، جبران کمبود نیتروژن خاک و کاهش مصرف آب، موجب افزایش عملکرد محصول و استفاده بهینه از منابع آبی می‌گردد. </strong>