اثر کم‌آبیاری تنظیم شده و کود پتاسیم بر دینامیک ریشه، عملکرد محصول و اجزاء آن در ارقام مختلف سورگوم علوفه‌ای

Abstract

<strong>به منظور بررسی اثر سطوح مختلف آب آبیاری و کود پتاسیم بر خصوصیات رشدی ریشه، اندام­های هوایی، عملکرد و کارایی مصرف آب در سه رقم سورگوم علوفه­ای، پژوهشی در اراضی مرکز تحقیقات کشاورزی استان سمنان( شاهرود) در سال 1393 به صورت گلدانی و مزرعه­ای انجام شد. متغیرهای این پژوهش عبارت بودند از : 1- آب آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد آب مورد نیاز) 2- کود پتاسیم در سه سطح ( صفر، 50 و 100 درصد کود مورد نیاز براساس آزمون خاک) 3</strong><strong>–</strong><strong> ارقام سورگوم علوفه­ای در سه سطح (پگاه، اسپیدفید و کرج).</strong><strong>پژوهش گلدانی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی به صورت فاکتوریل و پژوهش مزرعه­ای در قالب طرح کرت­های خرد شده به صورت فاکتوریل با سه تکرار انجام شد. در پژوهش گلدانی243 گلدان پلاستیکی به قطر 30 و ارتفاع 60 سانتی­متر انتخاب شد. در هر دو پژوهش، آب آبیاری با استفاده از داده­های هواشناسی محل به روش پنمن- مانتیث محاسبه و با روش آبیاری قطره­ای در اختیار گیاه قرار گرفت. </strong><strong>نمونه­برداری از ریشه (پژوهش گلدانی) در سه مرحله در طول فصل زراعی به صورت تخریبی انجام شد. حجم ریشه با روش غوطه­وری در آب و وزن آن با ترازوی دقیق اندازه­گیری ­شد. در پژوهش گلدانی علاوه بر پارامترهای ریشه، سطح برگ، وزن خشک برگ، وزن خشک ساقه و وزن اندام هوایی نیز اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد اثر آب آبیاری و کود پتاسیم بر </strong><strong>عملکرد علوفه­ی تر در پژوهش مزرعه­ای،</strong><strong> خصوصیات ریشه (حجم و وزن خشک) در پژوهش گلدانی و اندام­های هوایی گیاه (هر دو پژوهش) معنی­دار شد. </strong><strong>در پژوهش مزرعه­ای</strong><strong> بیشترین عملکرد، از سطح آب و کود 100 درصد (8/102 تن در هکتار) بدست آمد. رقم پگاه با عملکرد 7/92 تن در هکتار در بین ارقام، بیشترین</strong><strong>عملکرد علوفه را داشت.</strong><strong> حداکثر کارایی مصرف آب (5/20 کیلوگرم بر مترمکعب در هکتار) برای علوفه­ی­ تازه از تیمار آب 75 % و کود 100 درصد بدست آمد. تیمار آب 75% و کود 100 درصد و رقم پگاه </strong><strong>(</strong><strong>W75K100Vp)</strong><strong>به عنوان تیمار برتر تعیین </strong><strong>شد.</strong><strong> کاربرد کود پتاسیم (به اندازه­ی نیاز) توانست بخشی از زیان­های ناشی از کمبود آب را جبران نماید. معادلات ریاضی حجم و وزن ریشه نسبت به زمان و نیز روابط بین برخی صفات اندام هوایی و ریشه با استفاده از داده­های پژوهش گلدانی تعیین شدند. </strong>