زیبایی شناسی، تزئینات " قندیل‌های طلا" در موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) با تکیه بر ساختار

Abstract

قندیل یـکی‌ از‌ انـواع‌ وسایل روشنایی است که به­ صورت آویخته از سقف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شئِ برخلاف دیگر وسایل روشنایی که صرفاً جنبه روشنایی به محیط را دارند، دارای ریشه و پیشینه دینی است و معمولاً در اماکن مذهبی از آن استفاده می­شود. مقاله حاضر با رویکرد زیباشناختی به بررسی ساختار، رنگ، نقوش و تزئینات، قندیل‌های ساخته شده از جنس طلا دوره قاجار که در موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه (س) موجود است می­پردازد. مسئله این مقاله تحقیق، چرایی وجود قندیل­ های متعدد و متنوع در حرم حضرت معصومه(س) و بررسی انواع تزئینات به­ کار رفته در آن­ها است. سوال اصلی پژوهش حاضر بدین شرح است: قندیل­ هایی اهدائی حرم حضرت معصومه (س) در قم، چه ویژگی­ هایی دارند و تزئینات اصلی آن­ها چیست و سازندگان آن چرا و چگونه آن­ها را به کار برده ­اند. این مقاله، با بررسی سه نمونه از قندیل­ های حرم حضرت معصومه (س) و مقایسه آن­ها با یکدیگر، نتایج خود را با ترکیبی از روش­های توصیفی، تحلیلی وتطبیقی و استفاده از تصاویر قندیل‌های موزه حضرت معصومه و منابع کتابخانه‌ای ارائه می­کند. نتایج سه قندیل طلایی موجود موزه آستانه حضرت معصومه، از لحاظ زیبایی ­شناسی ظاهری و ساختار، با توجه به رنگ و استفاده از سنگ­ های تزیینی پرتلالو که پر تعداد هم هستند و با تناسب خاصی به­ کار رفته­اند، و نیز با توجه به هنر مرصع­کاری و مینا­کاری استفاده شده بر روی قندیل، به نظر می­رسد که به تنهایی اثر هنری کاملی خلق شده است، اما وقتی که این قندیل­ها در جایگاه واقعی خود قرار می­ گیرند و با نور تلفیق می شوند در می ­یابیم که بازی نور و رنگ عجیبی به راه می­ افتد که جلوه معنوی فضا را دوچندان می­ کند.