روند تحولات اشتغال زنان و شاخص‌های عمده نیروی کار زنان در ایران طی سال‌های 94-1384

Abstract

میزان اشتغال نیروی کار در هر جامعه، شاخصی جهت ارزیابی وضعیت اقتصادی آن جامعه ارائه می‌نماید. بخش اعظمی از نیروی کار متبحر هر جامعه را زنان آن جامعه تشکیل می‌دهند. الزامات اقتصادی و اجتماعی کشور از یک‌سو و تقاضاهای خود زنان جهت حضور در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی از سوی‌دیگر، ایجاب می‌نماید که توجهی درخور به مقوله اشتغال زنان صورت پذیرد. مقاله حاضر برای تحلیل وضعیت نامساعد زنان در بازار کار، به بررسی روند تحولات فعالیت و اشتغال زنان در جامعه ایران می‌پردازد که با استفاده از تحلیل ثانوی داده‌های موجود در نشریات آمارگیری نیروی کار در سال‌های 94-1384، انجام شده است. یافته‌های مطالعه طی سال‌های 93-1384 حاکی از آن است که نرخ مشارکت اقتصادی زنان کاهش یافته است (از 17 درصد در سال 1384 به 3/13 درصد در سال 1393)؛ نرخ اشتغال آن‌ها 6/2 درصد کاهش یافته است (از 9/82 درصد در سال 1384 به 3/80 درصد در سال 1393)؛ نسبت بیکاری در جمعیت فعال 29-15 سال افزایش یافته است (از 9/29 درصد در سال 1384 به 2/40 درصد در سال 1393)؛ سهم اشتغال آنان در بخش خصوصی 4 درصد کاهش و اشتغال آنان در بخش عمومی 8/4 درصد افزایش داشته است اما همچنان در بیش‌ترین نرخ اشتغال آنان در بخش خصوصی است و سرانجام اینکه بیش‌ترین سهم اشتغال آنان در بخش خدمات بوده است (4/53 درصد) و پس از آن در بخش‌های صنعت و کشاورزی. همچنین یافته‌های مطالعه نشان داد کمترین نرخ مشارکت اقتصادی و نرخ اشتغال و نسبت اشتغال بیش‌ترین نرخ بیکاری در سال‌های اخیر مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد؛ کمترین نرخ بیکاری و بالاترین نرخ اشتغال مربوط به استان همدان است. در مجموع می‌توان گفت نتایج این بررسی نشان می‌دهد که به رغم دستاوردهای زنان در زمینه‌های تحصیلی و اجتماعی طی سال‌های اخیر، وضعیت آنان در بازار کار بهبود نیافته است. نرخ مشارکت زنان پایین است؛ نرخ بیکاریشان طی سال‌های اخیر افزایش یافته است؛ و گزینه‌های شغلی آنان همچنان محدود باقی مانده است.