برآورد ترکیب‌پذیری و هتروزیس برای صفات آگرومورفولوژیک سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) با استفاده از تجزیه لاین × تستر

Abstract

<strong>به‌ منظور مطالعه</strong><strong> ترکیب‌پذیری و هتروزیس عملکرد غده و تعدادی از صفات زراعی</strong><strong>در سیب‌زمینی</strong><strong>، </strong><strong>شش هیبرید حاصل از تلاقی سه لاین با دو تستر به همراه والدین به روش لاین</strong><strong> </strong><strong>×</strong><strong>تستر (2</strong><strong>× </strong><strong>3) و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1393-1394 در مرکز تحقیقات کشاورزی اردبیل مورد ارزیابی قرار گرفتند. </strong><strong>اختلاف</strong><strong>معنی‌دار</strong><strong>بین ژنوتیپ‌ها از لحاظ کلیه صفات مورد مطالعه امکان تجزیه‌ و تحلیل ژنتیکی</strong><strong>بر</strong><strong>مبنای</strong><strong>روش لاین </strong><strong>×</strong><strong>تستر میسر کرد. </strong><strong>بر اساس نتایج ترکیب‌پذیری عمومی لا ین‌ها و تسترها،</strong><strong>لاین </strong><strong>L1</strong><strong> (</strong><strong>Caeser</strong><strong>) دارای ترکیب‌پذیری عمومی مثبت</strong><strong> و معنی‌دار</strong><strong> برای عملکرد غده، وزن و تعداد غده در بوته، تعداد ساقه اصلی و ارتفاع بوته</strong><strong> بود</strong><strong>. همچنین تستر </strong><strong>T1</strong><strong>(</strong><strong>Luca</strong><strong>) دارای ترکیب‌پذیری عمومی مثبت</strong><strong> و معنی‌دار</strong><strong> برای عملکرد غده، وزن و تعداد غده در بوته و درصد ماده خشک غده بود. بنابراین</strong><strong>، </strong><strong>از این لاین و تستر می‌توان به‌عنوان والدین در برنامه‌های اصلاحی بهره </strong><strong>گرفت. هیبریدهای </strong><strong>(</strong><strong>T1 × L3</strong><strong>) (</strong><strong>Satina × Luca</strong><strong>)</strong><strong> و </strong><strong>(</strong><strong>T2</strong><strong>× L1</strong><strong>) (</strong><strong>Caeser × Savalan</strong><strong>) </strong><strong>از نظر صفات عملکرد غده،</strong><strong>وزن و تعداد غده در بوته دارای ترکیب‌پذیری خصوصی مثبت و معنی‌دار بودند. </strong><strong>نسبت واریانس ترکیب‌پذیری</strong><strong>عمومی</strong><strong>به واریانس</strong><strong>ترکیب‌پذیری خصوصی و ضریب بیکر برای</strong><strong>تمام</strong><strong>صفات مورد مطالعه کمتر از یک بود که این امر حاکی</strong><strong>از نقش مؤثرتر</strong><strong>اثر غیرافزایشی ژن‌ها</strong><strong>در</strong><strong>کنترل ژنتیکی صفات مورد بررسی دارد.</strong><strong> وراثت‌پذیری عمومی بالا و وراثت‌پذیری خصوصی نسبتاً پایین برای صفات مختلف مشاهده شد. بیشترین میزان هتروزیس برای صفت عملکرد غده متعلق به هیبرید (</strong><strong>T1</strong><strong>× L3</strong><strong>) (</strong><strong>Satina × Luca</strong><strong>) بود. </strong><br />