اثرات نماتد ریشه‌گرهی (Meloidogyne javanica) برروی گیاه دارویی بادرنجبویه (Melissa officinalis L.)

Abstract

بادرنجبویه با نام علمی <em>Melissa officinalis </em>L<em>.</em>از جمله گیاهان دارویی مفید است که سابقه طولانی در درمان بیماری­های مختلف دارد. در این پژوهش ضمن ارزیابی بیماری­زایی نماتد ریشه­گرهی <em>Meloidogyne javanica </em>(Treub, 1885) Chitwood, 1949 بر گیاه بادرنجبویه، اثر سطوح مختلف مایه تلقیح اولیه نماتد روی شاخص­های رشدی گیاه و تکثیر نماتد بررسی گردید. ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس برگ­های گیاه 90 روز پس از تلقیح با نماتد مذکور، توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) بررسی گردید. نتایج حاصل نشان ‌دهنده حساسیت بادرنجبویه به این گونه از نماتد ریشه‌گرهی بود. با افزایش سطح جمعیت نماتد، وزن تر و خشک اندام هوایی، طول اندام هوایی و ریشه کاهش یافت. فاکتور تولید مثل نماتد با سطوح جمعیت تلقیح شده رابطه معکوس داشت، به نحوی که بیشترین مقدار عددی فاکتور تولیدمثل در کمترین سطح جمعیت تلقیح شده و کمترین مقدار آن در بیشتری سطح جمعیت نماتد، بدست آمد. (Z)-caryophyllene، hydroxyl citronellal ، borneol، -humuleneα، carophyllene oxide، terpinene-α، isoborneol، trans-pulegol، trans-carveol، citronellol و dihydrocitronellolacetate از جمله ترکیباتی بودند که مقدار آنها در گیاهان مایه‏زنی شده با نماتد نسبت به شاهد افزایش نشان داد. <br /><em> </em>