تعیین درجه حرارت‌های کاردینال و واکنش جوانه‌زنی بذور به دما در اکوتیپ‌های ریحان (.Ocimum basilicum L)

Abstract

به منظور تعیین درجه حرارت‌های کاردینال و تاثیر سطوح مختلف درجه حرارت بر شاخص‌های جوانه‌زنی، 7 اکوتیپ ریحان (شامل: بنفش بندر عباس، بنفش کرمان، سبز دزفول، سبز یزد، سبز محلات، سبز شیراز و سبز اصفهان) در 8 سطح درجه حرارت (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و40 درجه سانتی‌گراد ) آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 4 تکرار در سال 1391 در آزمایشگاه گیاهان ویژه دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. نتایج نشان داد. بیشترین شاخص‌های جوانه‌زنی (درصد و سرعت جوانه‌زنی، شاخص بنیه گیاهچه، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، نسبت طول ریشه‌چه به ساقه‌چه) از درجه حرارت 20 درجه سانتی‌گراد حاصل شد. تمامی اکوتیپ‌های ریحان بیشترین درصد و سرعت جوانه‌زنی را در دمای 25 درجه سانتی‌گراد داشتند. از نظر سرعت جوانه‌زنی اکوتیپ سبز یزد در درجه حرارت 25 درجه سانتی‌گراد با 1/39 بذر در روز بیشترین و اکوتیپ سبز اصفهان با 2/13 بذر در روز در همین درجه حرارت کمترین سرعت جوانه‌زنی را داشت. با افزایش درجه حرارت به بیشتر از 25 درجه سانتی‌گراد کلیه شاخص‌های جوانه‌زنی کاهش یافت و زمانیکه درجه حرارت از 35 درجه سانتی‌گراد بیشتر شد شاخص‌های فوق به شدت افت کردند. با افزایش درجه حرارت به بیشتر از 15 درجه سانتی‌گراد درصد و سرعت جوانه‌زنی به طور قابل ملاحظه‌ای روند افزایشی داشت. بر اساس نتایج رگرسیون خطی بین سرعت جوانه‌زنی و درجه حرارت نشان داد که درجه حرارت‌های کاردینال (حداقل، بهینه و حداکثر) در اکوتیپ‌های ریحان به ترتیب در دامنه 1/7-5/3، 8/27-24 و 7/45-8/42 درجه سانتی گراد قرار داشتند.