بررسی مسئله توسعه اقتصادی در منطقه جنوب شرق ایران و تأثیر آن بر مقوله امنیت: مطالعه موردی استان سیستان و بلوچستان

Abstract

ایجاد و ارتقای سطح امنیت در اقصی نقاط کشور از اهداف اصلی برنامه‌های توسعه در ایران است. دست‌یابی به امنیت و تأمین شرایط پایدار آن نیازمند تمهید مقدمات و ایجاد زمینه‌های لازم در ابعاد مختلف می‌باشد. امنیت یک پدیده چند‌بعدی و متأثر از زمینه‌ها و عوامل متعدد و متفاوتی است. از جمله این عوامل اقتصادی می‌باشد؛ چرا که سرچشمه بسیاری از ناامنی‌ها در جامعه از قبیل سرقت، ناهنجاری‌های اجتماعی، مفاسد اخلاقی، قاچاق سوخت و کالا، قاچاق مواد مخدر و غیره مشکلات اقتصادی و مادی می‌باشد. منطقه جنوب شرق ایران نیز به‌عنوان یکی از مناطقی است که در بعد امنیتی دارای مسائل و مشکلاتی می‌باشد و بسیاری از این مسائل و مشکلات ریشه در مسائل اقتصادی و چگونگی توسعه این منطقه دارد. روش مورد استفاده در این پژوهش، کیفی مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی بوده که بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای، اطلاعات و داده‌های مورد‌نیاز از طریق دو روش موضوعی و تحلیل محتوا از منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی و سایر منابع و تحقیقات مرتبط با آن، گردآوری و جمع‌بندی شده است. سؤال اصلی مقاله عبارت است از این‌که مسئله توسعه در منطقه جنوب شرق ایران به‌خصوص توسعه اقتصادی چه تأثیری بر افزایش مقوله امنیت در این منطقه داشته است؟ فرضیه مقاله نیز این است که با افزایش سطح توسعه اقتصادی در منطقه جنوب شرق ایران و رفع مشکلات اقتصادی این منطقه و ایجاد عمران و آبادانی در این بخش می‌توان باعث افزایش سطح امنیت و جلوگیری از بروز بسیاری از ناامنی‌ها شد. یافته‌های این پژوهش نیز حاکی از این است که دوری استان سیستان و بلوچستان از مراکز اقتصادی فعال، کم‌رنگ بودن نقش استان در اقتصاد ملی و پایین بودن سطح و نرخ تولید در استان، همسایگی با هلال طلایی مواد مخدر و غیره، فقر و بیکاری را در استان افزایش داده و سبب گرایش مردم و جوانان به سوی اقتصاد پنهان و زیر‌زمینی شده است که فساد در آن به‌خوبی نمایان است. از سوی دیگر فعال شدن ظرفیت‌های تجاری در استان (بندر چابهار و راه‌های تجاری در استان) تنها محور اقتصادی بالقوه استان را نیز به شرایط بهره‌وری مطلوب نرسانده است، بلکه در غیبت رونق تولید اقتصادی و فعالیت-های تجاری، فعالیت‌هایی مانند قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان، قاچاق انرژی، قاچاق کالا و غیره رشد قابل توجهی یافته و بخشی از مردم مسیرهای غیر‌قانونی و کوتاه کسب درآمد را به مسیرهای قانونی ولی طولانی کسب درآمد ترجیح می‌دهند.