مطالعه غنای گونه ای و تشابه پوشش سطحی و بانک بذر خاک در مناطق خشک آتریپلکسکاری شده شهریار

Abstract

پوشش گیاهی را شاید بتوان مهمترین عامل تاثیرگذار در حفاظت خاک از فرسایش آبی و بادی دانست. مدیریت آگاهانه پوشش گیاهی، نیاز به اطلاعات دقیق و کافی از آن و ظرفیت­های بانک بذر خاک دارد. از طرفی بررسی تغییرات ایجاد شده در پوشش گیاهی و بانک بذر خاک بعد از عملیات اصلاحی می‌تواند روند تغییرات حاصل از مدیریت را بیش از پیش نمایان سازد. رابطه­ی بین این دو لزوم مطالعات بعد از عملیات اصلاحی را برجسته‌تر می‌کند. برای تعیین غنای گونه­ای و تشابه پوشش سطحی و بانک بذر خاک، از مناطق آتریپلکس کاری شده 18 ساله قرق و منطقه قرق فاقد بوته‌کاری نمونه‌برداری صورت گرفت. نمونه­برداری بانک بذر در پاییز 1389 به روش تصادفی سیستماتیک در طول 4 اندازه‌گیری نواری200 متری در هر منطقه انجام شد. 5 قطعه‌‌ی یک متر مربعی به فواصل 50 متری در طول هر اندازه‌گیری نواری(جمعا 20 قطعه در هر منطقه) مستقر گردید. نمونه­های خاک از دو عمق 5-0 و 10-5 سانتی‌متر به وسیله­ی مته نمونه‌برداری خاک به قطر 5/2 سانتی‌متر برداشت و به گلخانه منتقل و در بستر مناسب کشت گردیدند. همچنین بررسی و ثبت پوشش گونه‌های گیاهی در هر قطعه‌ در دو مرحله پاییز و بهار 1390، به روش تخمین انجام شد. تعداد گونه­هایی که از خاک استحصالی از هر قطعه در گلخانه جوانه زد و شناسایی شد، به‌عنوان غنای گونه‌ای آن نمونه به‌حساب آمد. از شاخص کیفی سورنسون جهت اندازه گیری تشابه بین بانک بذر خاک و پوشش گیاهی سطح زمین در هر<span style="text-decoration: underline;">‌</span> قطعه استفاده شد. برای مقایسه خصوصیات بانک بذر خاک شامل تشابه بانک بذر با پوشش روی‌زمینی، غنای بانک بذر، کلاس­های خوشخوراکی و<span style="text-decoration: underline;">‌</span> شکلها زیستی بین دو منطقه از آزمون t غیر جفتی استفاده شد. جهت مقایسه­ی هر کدام از خصوصیات بانک بذر خاک بین دو عمق هر منطقه از آزمون t جفتی استفاده شد. از آزمون تجزیه واریانس یک طرفه و دانکن جهت مقایسه­ی کلاس­های خوشخوراکی و شکلها زیستی در هر منطقه بطور جداگانه استفاده شد. نتایج نشان داد که در مورد تشابه بانک بذر خاک و پوشش روی زمینی، همچنین غنای بانک بذر خاک درعمق 5-0 و 10-5 سانتی­متری بین منطقه بوته‌کاری و فاقد بوته­کاری اختلاف معنی­دار وجود دارد. نتایج نشان داد که تشابه بانک بذر خاک با پوشش سطح زمین در منطقه بوته‌کاری برای عمق اول 60% و برای عمق دوم 24% و در منطقه­ی فاقد بوته­کاری برای عمق اول 84% و برای عمق دوم 40% است. تمامی کلاس‌های خوشخوراکی بین دو منطقه اختلاف معنی­دار نشان داد. از بین<span style="text-decoration: underline;">‌</span> شکل‌های زیستی به جز همی­کریپتوفیت­ها باقی<span style="text-decoration: underline;">‌</span> شکلها زیستی دارای اختلاف معنی­دار بین دو منطقه بودند.