تلفیق تکنیک GIS و RS و مدل های منطق فازی در مکان‌یابی مناطق مناسب پخش‌سیلاب

Abstract

کنترل و ذخیره­سازی سیلاب‌ها از جمله فاکتورهای بسیار مهم در جلوگیری از روند بیابان‌زایی به‌خصوص در مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور می­باشد. هدف از انجام این تحقیق شناسایی مناطق مناسب پخش‌سیلاب با استفاده از شبکۀ استنتاج فازی و تکنیک‌های سنجش از دور و GIS می­باشد. در این تحقیق حوزه آبریز داورزن به‌عنوان یکی از سیل­خیزترین حوضه‌­های شمال شرق کشور از جهت موقعیت استراتژیک و قرارگیری اراضی کشاورزی سازمان اتکا انتخاب گردید. نقشه­های موضوعی مختلف شیب، نفوذپذیری، پتانسیل تولید آلایندگی سازندها، حجم رواناب، عمق آبرفت با مقیاس 1:50000 به‌عنوان ورودی جهت آنالیز در بسته نرم­ افزاری ArcGIS 9.3 انتخاب شدند. نقشه کاربری اراضی نیز پس از انجام مطالعات میدانی و تعیین نقاط تعلیمی با استفاده از تصاویر ETM+سال 2002 در نرم‌افزار ENVI4.8 تهیه شد. جهت وزن‌دهی و تلفیق لایه­های اطلاعاتی از روش شاخص همپوشانی، منطق بولین و مدل منطق فازی استفاده گردید. در این تحقیق روش فازی گاما 9/0 و روش شاخص هم‌پوشانی به‌علت دارا بودن بیشترین میزان هم‌پوشانی با عرصه­های کنترل (به‌ترتیب 5 و 4 درصد) به ‌عنوان بهترین روش انتخاب گردیدند. بررسی نقشه­ها حکایت از نامناسب بودن مخروط‌افکنه بالادست اراضی کشاورزی سازمان اتکا داشت. چراکه به‌دلیل وجود سازند حساس به فرسایش در خروجی حوضه رسوبات مارنی در مخروط‌افکنه پایین دست انباشته گردیده و این منطقه را از نظر اجرای عملیات پخش‌سیلاب ناممکن ساخته است.