دیدگاه کارشناسان در اولویت بندی عامل‌های مؤثر بر نبود مشارکت پایدار جامعه‌های روستایی در طرح های آبخیزداری در آبخیز مرادآباد میمند، استان فارس

Abstract

نبود مشارکت پایدار جوامع روستایی در طرح­های آبخیزداری عاملی به‌شدت بازدارنده برای توان‌بخشی آبخیزها است. بنابراین لازم است دلیل­های این امر را پیدا کنیم که مقام­های مسئول، ایشان را ترغیب کنند تا در انجام فعالیت­های مربوط به حفاظت از آبخیزهایی که در آن زندگی می­کنند مشارکت کنند و از نظرهای آنان بهره­مند شوند. به این منظور در این پژوهش، عامل‌های مؤثر بر نبود مشارکت پایدار جامعه‌های روستایی در طرح­های آبخیزداری از دیدگاه کارشناسان در آبخیز مرادآباد میمند واقع در جنوب‌غرب استان فارس اولویت­بندی شد. روش‌کار، تهیه و تکمیل 57 پرسش­نامه و تحلیل با آزمون t، فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و آزمون نافراسنجه‌یی فریدمن بود. نتایج نشان داد که از دیدگاه کارشناسان، بیش‌ترین و کم‌ترین تأثیر بر نبود مشارکت پایدار جامعه‌های روستایی در طرح­های آبخیزداری در آبخیز مرادآباد به‌ترتیب از شاخص­های اقتصادی، آموزشی-ترویجی، طراحی-اجرایی و اجتماعی است. همچنین مهم‌ترین زیرشاخص­ها در این آبخیز به‌ترتیب: "درآمد کم ساکنان آبخیز"، "نادیده‌گرفتن درآمد برای مردم با دید انگیزه­ی اقتصادی مستقیم در اجرای طرح­های آبخیزداری"، "آموزش‌ندیدن ساکنان‌ برای طرح­ها و هدف‌های آن"، و "کم‌بودن سواد و آگاهی" است. دامنه­ی اندازه‌های میانگین رتبه­ها بین 4/85 تا 8/25 متغیر بود؛ به‌طوری که بیش‌ترین اولویت نسبی در "درآمد کم ساکنان آبخیز" با میانگین رتبه­ی 8/25 و کم‌ترین آن در "دیربازده‌بودن طرح­های آبخیزداری" با میانگین رتبه­ی 4/85 دیده شد. این نتایج می­تواند توسط برنامه­ریزان طرح­های آبخیزداری برای دستیابی به نتایج مطلوب مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می­شود به فعالیت سمن‌ها و آموزش بهره‌برداران، به‌همراه عامل‌هایی چون اجرای طرح‌های چندمنظوره با درنظرداشتن منفعت آبخیزنشینان برای بهبود شرایط اقتصادی توجه شود، و برای جلب اعتماد و مشارکت فعال آن­ها در طرح­های آبخیزداری زمینه‌سازی شود.