اثر بار معلق بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک دشت سیلابی رود هیرمند در سیستان

Abstract

هدف از اجرای این پژوهش، بررسی تأثیر بار معلق جریان‌های سیلابی بر ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاکِ زمین‌های مجاور رودخانه‌ی سیستان است. اندازه‌ی ذرات با نمونه‌برداری از بار معلق سیلاب‌هایی که از افغانستان وارد رودخانه‌ی سیستان می‌شود مشخص شد. سپس زمین‌هایی که با سیلاب‌های ورودی به رودخانه‌ی سیستان با تلمبه‌ آبیاری می‌شوند مشخص، و میزان بار معلق آب‌کشی‌شده در هر سال زراعی در آن‌ها برآورد گردید. نمونه‌هایی از خاکِ مناطق پخش سیلاب و منطقه‌ی شاهد برداشته، و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آن‌ها واکاوی شد. نتایج این بررسی نشان دادند که بین میانگین مقادیر اسیدیته، مجموع کلسیم و منیزیم و درصد شن در منطقه‌ی آبیاری و شاهد اختلاف معنی‌داری وجود ندارد، درحالی‌که بین مقادیر پتاسیم، کربن، نیتروژن، ماده‌ی ‌آلی و درصد رطوبت خاک در تراز ۱% (P< 0.01) و هدایت الکتریکی، سدیم، نسبت جذب سدیم، درصد سدیم تبادلی، درصد سدیم محلول، فسفر، رس و لای خاک در تراز ۵% (P<0.05) اختلاف معنی‌دار است. بافت خاک از متوسط رسی‌شنی در منطقه‌ی شاهد، به متوسط در زمین‌های آبیاری‌شده با سیلاب تغییر یافته است. بر این اساس، نتیجه‌گیری می‌شود که رسوب‌های معلق آب‌کشی‌شده به‌وسیله‌ی تلمبه‌ها باعث بهبود ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاکِ زمین‌های آبیاری‌شده با سیلاب گردیده است، که با توجه به تسریع بیابان‌زایی و بایر شدن زمین‌ها در این منطقه، شرایط مناسبی را برای بهره‌برداری از این زمین‌ها فراهم آورده است.