کاربرد تداخل‌سنجی تفاضلی راداری در شناسایی و پایش زمین‌لغزش‌ها، مطالعه موردی: حوزه آبخیز گرم‌چای میانه

Abstract

تداخل‌سنجی تفاضلی راداری (DInSAR) به‌عنوان روشی کارآمد در اندازه­گیری جابه‌جایی سطح زمین می‌باشد. به‌طوری‌که با استفاده از این فناوری امکان پایش حرکات کوچک سطح زمین به‌صورت پیوسته، با دقت بالا و در گستره وسیعی امکان‌پذیر است. به‌دلیل پوشش وسیع تصاویر ماهواره­ای، به‌هنگام بودن و پایین بودن هزینه آن‌ها نسبت به سایر روش­های میدانی کاربرد این فناوری در بررسی مخاطرات طبیعی زمین از جمله زمین‌لغزش­ها، فرونشست، زلزله و فعالیت­های آتشفشانی بسیار متداول شده است. در این پژوهش، از تکنیک تداخل‌سنجی تفاضلی در شناسائی ناپایداری دامنه­ای حوزه آبخیز گرم‌چای و محاسبه میزان حرکات آن‌ها استفاده شد. بدین منظور، تعداد هشت تصویر راداری از سنجنده PALSAR ماهواره ALOS انتخاب شد و نتایج پردازشی آن با مشاهدات میدانی مورد ارزیابی قرارگرفت. در این پژوهش، تنها نتایج پردازش زوج تصویری پنجم جولای 2007 و پنجم اکتبر سال 2007 با بازه زمانی 94روزه به‌صورت نمونه ارائه شده است. حوزه آبخیز گرم‌چای با 940 کیلومترمربع مساحت در 40 کیلومتری شمال‌شرق شهرستان میانه در استان آذربایجان‌شرقی قرارگرفته و جزء مناطق ناپایدار استان (با 380 مورد زمین‌لغزش شناسایی شده در آن) به‌شمار می­آید. به‌طوری‌که در اثر وقوع آن‌ها خسارات سنگینی به مناطق روستایی و زمین­های کشاورزی آن‌ها وارد شده و روستای سوین که در شمال‌غربی حوضه قرار دارد، در اثر این لغزش­ها به مکان دیگری انتقال یافته است. نتایج این پژوهش به‌خوبی نشان می­دهد که فعالیت در سطح تعدادی از زمین‌لغزش­های تثبیت شده قدیمی همچنان وجود داشته و به‌دلیل مجاورت آن‌ها با شبکه هیدرولوژیکی منطقه می­توانند به‌عنوان منبع مهم رسوب‌زایی در نظر گرفته شوند. در مدت یاد شده، بیشترین جابه‌جایی صورت گرفته 5.8 سانتی‌متر برآورد شده که مربوط به یک جریان واریزه­ای شناسائی‌شده در مجاورت روستاهای آتاجان، بناوران و اوین است. نتایج حاصل از این روش حتماً باید با استفاده از روش­های ژئودتیکی و پیمایش صحرایی دقت‌سنجی شود.