ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب حوزه آبخیز سد ایلام

Abstract

یکی از موضوعات مهم روز دنیا، تغییر اقلیم و گرم شدن کره زمین است که به‌عنوان موضوعی چالشی در نشست‌های عمومی و تخصصی مطرح می­‌باشد. اقلیم شکننده کشور ما باعث شده تا پیش‌­بینی درازمدت تغییرات اقلیمی از اهمیت زیادی در برنامه‌ریزی و مدیریت منابع آب برخوردار باشد. تحقیق حاضر با هدف بررسی اثرات پدیده تغییرات اقلیم بر تغییرات دبی حوزه آبخیز گل­‌گل به‌عنوان یکی از زیرحوضه­‌های سد ایلام انجام گرفته است. در این تحقیق، ابتدا داده­‌های دما، بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل به‌صورت کوچک مقیاس در آمده و سپس وضعیت هیدرولوژیکی حوضه شبیه‌­سازی شده و در نهایت برای تولید سری­‌های زمانی پیش­‌بینی جریان رودخانه در آینده مورد استفاده قرار گرفته‌­اند. به این منظور، نتایج مدل اقلیمی HadCM3 تحت دو سناریوی A2 و B2 با استفاده از نرم‌افزار SDSM کوچک مقیاس شد. سپس، به‌وسیله مدل SWAT جریان رودخانه در سه دوره زمانی 2039-2010 (2020s)، 2069-2040 (2050s)، 2099-2070 (2080s) و دوره پایه 1990-1961 (Baseline)، تحت دو سناریوی A2 و B2 شبیه­‌سازی شده و در نهایت، اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب این حوضه تا اواخر قرن حاضر میلادی ارزیابی شد. نتایج به‌دست آمده نشان‌دهنده کاهش متوسط دبی سالانه به مقدار 6.3، 16.9 و 24.1 درصد در دوره‌های 2020s، 2050s و 2080s در سناریوی A2 و به‌ترتیب 10.9، 8.8 و 13.2 درصد تحت سناریوی B2 می‌باشد. نتایج نشان می‌­دهد که تغییر اقلیم می‌­تواند به‌­عنوان یکی از پدیده‌­هایی که مقدار آب ورودی به حوضه سد ایلام را تحت تأثیر قرار دهد، مورد نظر مدیران و برنامه­‌ریزان قرار گیرد.