علوم مقدماتی برای کشف حکمت تفاوت آیات مشـابه

Abstract

آیات مشابه به مجموعه آیاتی گفته می‌شوند که یک موضوع را با الفاظ و تعابیر مشابه بیان می‌کنند، لیکن از نظر ساختار کلام، تفاوت‌هایی دارند از قبیل: تقدیم و تأخیر، حذف و اضافه، تعریف و تنکیر، اِفراد و جمع، تبدیل حرف به حرف دیگر و تبدیل کلمه به کلمه‌ دیگر. <br />آنچه در این مقاله مورد نظر است یافتن حکمت تفاوت تعابیر در آیات مشابه می­باشد. برای کشف این حکمت‌ها، باید از علوم و منابع مختلفی بهره برد تا در فضای حاکم بر آن سوره قرار گرفت و سعی کرد تا بدین وسیله به مقصود کلام الهی نزدیک شد. این علوم عبارتند از: سیاق، لغت، معانی، بیان، بدیع، صرف، نحو، سبب نزول، ناسخ و منسوخ و ترتیب نزول. گفتار حاضر سعی در معرفی اجمالی این منابع دارد و در ضمن آن نمونه‌هایی از آیات مشابه را مورد بررسی قرار می‌دهد تا تبیین کند هر یک از این علوم چه نقشی در کشف حکمت تفاوت‌های لفظی آیات مشابه دارد. <br />مطالعة نمونه‌های متعدد روشن می‌کند که هر یک از علوم یاد شده چه اهمیتی در فهم از قرآن کریم و در شیوه‌ تفسیر آن دارند.