کاربست سنت های نظری کنش اجتماعی در خوانش سطوح فضایی با تأکید بر مولفه های «زندگی روزمره»

Abstract

در دوران معاصر نگاه انتقادی به مسائل فضایی، لزوم نقد و دگرگونی روش­های برخورد با فضا را (نظری و عملی) بدنبال داشته­است. خوانش انتقادی فضا به عنوان روشی برای توصیف، تفسیر و نقد «زندگی روزمره» و شناسایی مسائل فضایی از این منظر شناخته می­شود. خوانش فضا در اولین گام در سنت­های نظری و مولفه­های موثر بر آن تجلی می­یابد. در نیم قرن اخیر، به موازات «چرخش فضایی» نظریه­های اجتماعی، «زندگی روزمره» محور مطالعات فضا و روش­های شناخت آن قرار می­گیرد. تعبیر فضا به امری اجتماعی، چندلایه­ای و رابطه­ای، پیش‌فرض­هایی از این چرخش است. در این دوران نظریات به مثابه­ی یکی از نیروهای سازنده‌ی فضا در نظریه­ی «تولید اجتماعی فضا» مطرح می­شود. همین امر ما را بر آن داشت که ضمن بررسی کلی انواع نظریات اجتماعی به سطح­بندی آن­ها در خوانش فضا بپردازیم؛ تا از این طریق دیدگاه جامع­تری برای شناخت، تحلیل مسائل و ارائه­ی راهکارهای فضایی داشته­ باشیم. از این رو نخست به بررسی پیش­فرض­های نظریات اجتماعی (سطح کلان و خرد با تأکید بر فضا، زندگی روزمره و کنش) و سپس با محوریت مفهوم کنش؛ به مثابه­ی یکی از مهم­ترین لایه‌های فضایی؛ به سه نظریه­ی نمایشنامه، پرکتیس و تناقض می­پردازیم. در نهایت این نظریه­ها برای کاربست در خوانش فضا سطح­بندی و ابعاد گوناگون آن­ها بررسی می­شود. ازاین­رو کلیات هر نظریه؛ با استناد به متون، اسناد کتابخانه­ای و اینترنتی؛ در یک چارچوب توصیفی-تحلیلی مبتنی بر استدلال منطقی توضیح داده­ می­شود.یافته­ های پژوهش حاکی از آن است که هر یک از نظریه‌های مورد بررسی در سطحی از خوانش فضا کاربرد و کارایی دارد.