بررسی تاثیر شاخص نوسان جنوبی (SOI) بر بارش و رطوبت نسبی نقاط مختلف کشور ایران

Abstract

اقلیم حاصل واکنش‌های جو و اقیانوس با یکدیگر است که به صورت سیل، رانش زمین، رویدادهای حدی یا فرین، خودنمائی می‌کند. شاخص‌های دورپیوندی از این دسته می‌باشند. در این پژوهش اثرات شاخص(SOI) Southern Oscillation Index بر دو مولفه بارش و رطوبت نسبی در 21 ایستگاه سینوپتیک اصلی در کشور ایران در یک دوره 30 ساله با استفاده از روش آنالیز تحلیل عاملی به همراه 12 شاخص دور پیوندی و دو متغیر وابسته مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. با توجه به ماتریس همبستگی داده‌های آنالیز تحلیل عاملی ، ارتباط بین اینکه کدام دور پیوندی اثر بیشتری را در بررسی همزمان مولفه‌های جوی دارد را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و مشخص شد نوسان جنوبی نقش بیشتری را نسبت به سایر شاخص‌ها داشته اشت. داده‌ها به صورت میانگین‌های سه ماهه ماه اکتبر تا ژوئن مد نظر قرار گرفته است. نتایج نشان دهنده تاثیر متفاوت شاخص نوسان جنوبی در ایستگاه‌های مختلف است. نتایج نشان داد که تعدادی از ایستگاه‌ها در نقاط مختلف رابطه معنی داری را با شاخص نشان ندادند. بالاترین میزان همبستگی شاخص با مولفه‌های بارش و رطوبت نسبی مربوط به ایستگاه شیراز و با میزان همبستگی 58 درصد محاسبه شده است. اقلیم متفاوت این منطقه خصوصا در نواحی جنوبی آن از دیگر نتایج بارز این پژوهش است اگرچه این منطقه با تنوع آب وهوایی که دارد بیشتر تحت تاثیر جریانات موسمی هند و دریای مدیترانه است توصیه می‌گردد در پژوهش‌های اینده اهیمت تغییر اقلیم و یکی از جلوه‌های آن گرمایش جهانی مد نظر قرار گیرد .