تأثیر سیستم‌های خاک‌ورزی، مدیریت بقایا و مصرف کود فسفر بر عملکرد گلرنگ تحت شرایط شوری

Abstract

پژوهش حاضر به منظور بررسی تأثیر وجود بقایای گیاهی ایستاده، روش­های مختلف خاک­ورزی و مقدار مصرف کود فسفر بر عملکرد محصول گلرنگ، به‌مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی کبوترآباد اصفهان در یک خاک لوم­رسی­سیلتی انجام شد. آزمایش به صورت کرت‌های یک‌بارخرد شده در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمار اصلی شامل سه سطح بدون­خاک‌ورزی، کم­خاک‌ورزی و شخم مرسوم بود. تیمارهای فرعی شامل چهار سطح صفر، 50 ، 75 و 100 درصد توصیه کودی فسفر بر مبنای آزمون خاک در هر کدام از سطوح خاک‌ورزی بودند. مقادیر عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، غلظت فسفر در برگ و دانه و فسفر قابل دسترس خاک اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد بیشترین افزایش مقدار فسفر قابل دسترس خاک به­ترتیب در خاک سطحی کرت‌های بی‌خاک‌ورزی و کم‌خاک‌ورزی مشاهده شد. کاربرد سوپرفسفات تریپل موجب افزایش معنی‌دار میانگین فسفر قابل دسترس خاک از 5/3 به 3/25 میلی‌گرم در کیلوگرم شد. افزایش معنی­دار عملکرد بیولوژیک (3/16 تن درهکتار) و دانه گلرنگ (1/5 تن در هکتار) در تیمار 75 درصد توصیه کودی فسفر بدست آمد. خالص برداشت فسفر توسط گلرنگ از 6/17 کیلوگرم در هکتار در تیمار شاهد به 6/37 کیلوگرم در هکتار در تیمار100 درصد توصیه کودی افزایش یافت. با وجود بقایای گیاهی و انجام روش‌های کم‌خاک‌ورزی و بدون ‌خاک‌ورزی در شرایط شوری آب و خاک، افزایش معنی­دار عملکرد کل و دانه گلرنگ بدست آمد که نشان‌دهنده­ی برتری روش‌های کم­خاک‌ورزی و بدون­خاک‌ورزی در مقایسه با خاک‌ورزی مرسوم بود. در کاشت گیاه گلرنگ کاربرد 75 درصد کود فسفری کافی بود چرا که در تمام انواع خاکورزی این سطح از کاربرد فسفر عملکردی معادل 100 درصد توصیه کودی داشت.