اثر ترکیب تاج ‌پوشش گونه‌های درختچه‌ای بر شاخص‌های کیفیت خاک در غرب مازندران

Abstract

ترکیب‌های مختلف پوشش گیاهی می‌تواند اثرات برجسته‌ای در تغییرپذیری ویژگی‌های خاک داشته باشند. بنابراین مطالعه حاضر با هدف اثر ترکیب تاج ‌پوشش گونه‌های درختچه‌ای بر شاخص‌های کیفیت خاک انجام گرفت. ویژگی‌های مختلف لاشبرگ و خاک تحت پوشش‌درختچه‌ای آمیخته با چهار گونه (سیاه‌ولیک، زرشک، گالش انگور و آلوچه‌وحشی)، سه گونه (سیاه‌ولیک، زرشک و گالش انگور)، دو گونه (سیاه‌ولیک و زرشک)، پوشش با غالبیت زرشک و پوشش با غالبیت سیاه ولیک مطالعه شد. بدین منظور در هر رویشگاه‌ سه قطعه منتخب یک هکتاری با فواصل حداقل 600 متر انتخاب و در هر قطعه منتخب، پنج نمونه و در مجموع از هر یک از رویشگاه‌ها، 15 نمونه لاشبرگ و خاک برداشت شد. نتایج حاکی از اثرات معنی‌دار ترکیب‌های مختلف پوشش گیاهی بر اکثر ویژگی‌های لاشبرگ و خاک بود. به‌طوریکه بیشترین مقدار نیتروژن لاشبرگ و بیشترین نسبت کربن به نیتروژن لاشبرگ به رویشگاه با غالبیت زرشک (46/24) تعلق داشت. بیشترین مقادیر ویژگی‌های تخلخل، پایداری خاکدانه، درصد رس، محتوای رطوبت، کربن آلی، ذخیره کربن و نیتروژن، نیتروژن، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، شدت معدنی‌شدن خالص نیتروژن، آمونیوم، نیترات، کربن و نیتروژن ذره‌ای و آلی محلول، فعالیت آنزیم‌ها، موجودات زنده خاک، تنفس پایه و برانگیخته، زیست توده میکروبی کربن و نیتروژن و فسفر در ترکیب تاج‌ پوشش با چهار گونه مشاهده شد. نتایج تجزیه و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) نشان داد که رویشگاه‌هایی با حاصلخیزی و فعالیت زیستی بالا متعلق به ترکیب تاج ‌پوشش با چهار گونه بود. نتایج این پژوهش حاکی از آنست که ترکیب پوشش گیاهی با چهار گونه درختچه‌ای می‌تواند باعث حفظ کیفیت خاک شود.