اثر محلول‌پاشی برگی کود آلی بر عملکرد دانه، محتوای عناصر غذایی و بهره‌وری آب در ذرت(Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی

Abstract

پژوهش حاضر به منظور بررسی اثر محلول‌پاشی کود مایع آلی زرگرین بر رشد و ترکیب شیمیایی ذرت رقم سینگل کراس 704 و شاخص بهره‌وری آب در شرایط تنش خشکی در آبان تا اسفند 1400 انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل چهار سطح محلول‌پاشی کود آمینواسید زرگرین (با غلظت‌های صفر، 5/2 در هزار، 5 در هزار و 5/7 در هزار) و سه سطح تنش خشکی (ظرفیت مزرعه، 75 و 50 درصد ظرفیت مزرعه به‌ترتیب بدون تنش، تنش متوسط و تنش شدید) بودند. در طول فصل رشد طی سه نوبت و در زمان‌های 5/1، 3 و 4 ماه بعد از کاشت از محلول کود مایع آلی زرگرین با غلظت‌های ذکر شده برای محلول‌پاشی استفاده شد. تاثیر تیمارهای به کاربرده شده با روش تجزیه به مولفه‌های اصلی مطالعه شد. نتایج نشان داد که بیشترین شاخص سبزینگی برگ و وزن تر بلال با محلول‌پاشی پنج در هزار کود زرگرین و در شرایط تنش شدید خشکی به دست آمد. کمترین تعداد برگ، وزن تر و ارتفاع بوته در تنش شدید خشکی مشاهده شدند درحالی‌که محلول‌پاشی کود آلی آن را بهبود بخشید. با افزایش تنش خشکی، غلظت مس، منگنز و روی اندام هوایی ذرت افزایش یافت که به سبب کاهش وزن خشک گیاه در شرایط مواجهه با خشکی است. بیشترین غلظت این عناصر در اندام هوایی ذرت در شرایط تنش، با محلول‌پاشی در سطح 5/7 در هزار کود آلی به دست آمد. بیشترین شاخص بهره‌وری آب در شرایط محلول‌پاشی کود آلی به میزان پنج در هزار در مواجهه با تنش شدید خشکی به دست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین همبستگی مثبت میان ویژگی‌های مورد مطالعه با محلول‌پاشی پنج لیتر در هزار کود آلی به دست آمد. می‌توان گفت کاربرد کود آلی از یک سو با کمک به گیاه برای حفظ بیشتر آب و از سوی دیگر با تامین عناصر غذایی ضروری گیاه، سبب افزایش وزن خشک گیاه و کاهش مصرف آب شده و درنتیجه بهره‌وری آب را بهبود بخشیده است.